NHỮNG THỨC ĂN - VỊ THUỐC THEO TÂY YTác giả : BS. NGUYỄN LÂN ĐÍNH (Chuyên viên Dinh dưỡng)  Đông y trước nay đă xem rất nhiều thức ăn đồng thời cũng là những vị thuốc dùng để chữa bệnh. Nay đến lượt Tây y nêu lên một số thức ăn khá thông dụng nhưng được xét dưới một góc độ mới: Để pḥng và chữa bệnh dựa trên cơ sở những công tŕnh nghiên cứu dịch tễ học không riêng ở một nước nào, mà có so sánh trên rất nhiều quần thể dân chúng toàn cầu.
Theo cách nh́n mới này, người ta có thể giảm được từ 30-60% nguy cơ mắc những bệnh phổ biến như các bệnh về tim mạch, ung thư nói chung và ngay cả bệnh Alzheimer. 12 thức ăn được đề cao hàng đầu là: 1. Dầu colza: Có khả năng giúp chúng ta pḥng tránh ung thư. V́ là nguồn acid béo hệ omega-3 rất tốt. Dĩ nhiên nói như vậy không có nghĩa là bạn thôi không cần sử dụng dầu ô-liu nữa, v́ lẽ dầu ô-liu có ưu điểm đặc trưng của nó đối với bệnh tim mạch: Giàu acid oleic có 1 nối đôi, nhưng thua dầu colza về thành phần các acid béo có nhiều nối đôi. Chính nhờ đặc điểm này mà dầu colza có tác dụng như một vị thuốc: các động mạch giảm hẳn nguy cơ bị tắc nghẽn do cục máu đông v́ dầu colza làm hạ cholesterol LDL có khuynh hướng đóng cáu vào thành mạch. Mặt khác, các dây thần kinh ảnh hưởng lên chức năng co bóp của tim cũng nhạy bén hơn. Nhiều nghiên cứu ở Pháp (BS. Fricker, BV. Bichat, Paris) đă cho thấy bệnh nhân dùng dầu colza giảm hẳn nguy cơ bị nhồi máu cơ tim, loạn nhịp tim... và tử vong đột ngột. Ở Lyon, trên 600 bệnh nhân đă từng bị nhồi máu cơ tim khi chuyển sang dùng dầu colza 4 năm liên tiếp, hầu như đă được bảo vệ không c̣n bị tai biến tim mạch nữa. Ngoài ra, so với những người cùng hoàn cảnh đă giảm được 60% nguy cơ bị ung thư. Một số công tŕnh c̣n nêu lên những lợi ích khác của các chất béo hệ omega-3 trên hoạt động của năo: giảm được 50% nguy cơ bị lú lẫn do bệnh Alzheimer. 2. Quả xoài: Có tác dụng giúp trẻ lâu. Cung ứng cho cơ thể vitamin E và C, chất sắt và chất xơ. Theo BS. Pierre Dukan, chuyên viên về dinh dưỡng (Pháp), xoài giúp bảo vệ chúng ta không bị những bệnh tim mạch, ung thư và... lăo hóa trước tuổi. Hơn nữa xoài đem lại ít Calo nên ăn vào không sợ bị dư cân. 3. "Hạt óc chó" (Noix): Có tác dụng rất tốt, giúp tránh được cơn đau tim. Một công tŕnh nghiên cứu ở Boston (Mỹ) qua theo dơi cách ăn uống trong 17 năm của 21.500 bác sĩ, cho thấy những người nào có thói quen ăn quả óc chó ít nhất 2 lần/tuần sẽ giảm hẳn nguy cơ tử vong đột ngột v́ cơn đau tim (giảm 50% so với những người không bao giờ ăn). Giảm được 30% nguy cơ bị nghẽn tắc động mạch vành tim, ít bị đau thắt ngực. Hạt óc chó dồi dào acid béo giàu omega-3, vitamin E, các chất polyphenol, magne, kali, là những chất có tác dụng điều ḥa huyết áp. Ngoài ra c̣n giàu chất đạm thực vật, giúp cho động mạch được "thư giăn". Chỉ cần ăn 3-4 quả/ngày là đạt được "liều" tối ưu. Song những ai hơi "bị" dư cân th́ nên coi chừng..., v́ dù tốt đến đâu th́ 1g hạt óc chó cũng đem lại đến 9 Calo! 4. Cà chua, vũ khí mới chống ung thư: Đó là nhờ chất lycopene có trong cà chua. BS. J.M. Bourre, Giám đốc đơn vị nghiên cứu về dinh dưỡng thần kinh dược chất của tổ chức INSERM (Pháp), đă nhận xét lycopene (một chất carotenoid) đặc biệt dồi dào trong cà chua chín, có tác dụng pḥng tránh được nhiều bệnh ung thư như ung thư tuyến tiền liệt ở đàn ông; Ung thư vú, buồng trứng hay tử cung ở phụ nữ, nhờ tác dụng kháng ôxy-hóa chống lại tiến tŕnh suy thoái tế bào và biến thành tế bào ung thư. Mỗi ngày "nên ăn" ít nhất 2 quả cà chua (khoảng 100g) chín, rửa sạch. Nên ăn luôn cả vỏ do vỏ chứa lượng lycopene cao gấp 5 lần so với phần "thịt". Không cần ăn tươi, v́ càng nấu chín nhừ thành "xốt", càng được hưởng thêm lycopene. Nên mua sẵn các loại xốt "ketchup" trên thị trường làm từ cà chua chín. 5. Rau và trái cây có thể pḥng chống được nhiều bệnh, kể cả loăng xương: Nếu bữa ăn nào cũng có rau, ăn xong tráng miệng bằng một suất trái cây theo mùa (vào khoảng 400-600g), bạn sẽ được bảo vệ không bị các chứng bệnh như đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu năo - đặc biệt là nhờ hàm lượng Kali cao. Chúng ta cũng đă biết chất xơ và các vitamin kháng ôxy hóa như C, caroten, vitamin E... có tác dụng điều ḥa huyết áp, huyết đường lượng và cholesterol trong máu... Chưa kể nếu ăn nhiều cam, quít và rau cải như người dân vùng Địa Trung Hải hay bờ biển Đông th́ xương, răng sẽ rắn chắc, không bao giờ bị loăng xương (osteoporosis). 6. Ăn dồi và huyết chống được mệt mỏi v́ có thể coi đây là nguồn sắt quan trọng nhất. Đặc biệt với phụ nữ, v́ vấn đề kinh nguyệt hàng tháng dễ gây thiếu máu nên nhu cầu về sắt luôn cao gấp 2 nam giới. Ở Pháp, công tŕnh nghiên cứu Suvimax cho thấy cứ 10 phụ nữ Pháp th́ có tới 2 người cạn kiệt vốn sắt dự trữ và hậu quả tất nhiên là họ mệt mỏi và bị đủ thứ bệnh do sức đề kháng quá thấp. Nếu bữa ăn đă đủ thịt, cá th́ cứ 10 ngày cũng nên ăn một suất dồi khoảng 150g (như trong cháo ḷng, cháo huyết). Ai không thích món dồi, có thể chọn gan thay thế v́ đây cũng là một nguồn sắt quan trọng. 7. Gạo lức và ngũ cốc nguyên cám có thể pḥng chống cao huyết áp và tiểu đường: Do những nguồn tinh bột đi kèm theo chất xơ sẽ không bị hấp thu quá nhanh như gạo trắng tinh, bánh ḿ xốp trắng. Ngoài ra đây c̣n là nguồn magne và các vitamin nhóm B dồi dào, có tác dụng làm hạ huyết áp, hạ chất cholesterol "xấu" LDL và nguy cơ bị đái tháo đường. Thí dụ trong bữa điểm tâm sáng, thay v́ ăn cháo trắng, nên ăn cháo gạo lức, cháo lúa mạch hay đầy đủ hỗn hợp 5 cốc loại càng tốt. Tuy nhiên cũng chỉ nên ăn vừa đủ no. 8. Ăn cá giúp trí óc minh mẫn, lạc quan, yêu đời: Chỉ cần ăn các loại cá biển hay cá nước lợ như cá hồi, cá thu, cá ṃi, cá ngừ... 2-3 lần/tuần là đủ cung cấp các acid béo thiết yếu hệ omega-3 rất tốt cho tim mạch, nhất là khi đă có tuổi. Ở Hà Lan, các cụ thuộc lớp "cổ lai hy" có thói quen ăn cá thường xuyên đă tỏ ra minh mẫn, lạc quan yêu đời hơn hẳn so với những người cùng tuổi ít ăn cá. Người ta cũng thấy rằng những nước có mức tiêu thụ cá càng thấp th́ tỷ lệ người bị trầm cảm càng cao (theo nhận xét của BS. J. Fricker, BV. Bichat, Paris). Có điều nên tránh ăn cá dưới dạng đông lạnh v́ qua thời gian bảo quản quá lâu, acid omega-3 sẽ bị phân hủy và mất tác dụng. Mới đây cũng có khuyến cáo là riêng các phụ nữ có thai th́ nên tránh ăn cá biển lớn v́ có nguy cơ bị ngộ độc thủy ngân (bất lợi cho thai nhi), do cá lớn có thể tích lũy thủy ngân của môi trường bị ô nhiễm. 9. Bông cải xanh broccoli giúp pḥng chống ung thư: Bông cải xanh có chứa nhiều chất tác động chống lại tiến tŕnh phát triển của các khối u như beta-caroten, selenium. Nhiều công tŕnh nghiên cứu đă chứng minh những ai càng ăn nhiều bông cải xanh sẽ càng giảm được nguy cơ bị ung thư ruột kết, ung thư vú và cả ung thư phổi, ung thư bao tử (tuy có ít hơn). Chất sulforaphane đặc trưng của bông cải xanh có thể diệt sạch một số ḍng vi khuẩn H.pylori gây bệnh loét bao tử và tá tràng. 9. Yaourt có tác dụng điều ḥa tiêu hóa: Cần lưu ư đến loại thức ăn quen thuộc này v́ nó mang lại các chất phụ sinh (probiotics), giúp cải thiện thế quân b́nh giữa vi khuẩn có khả năng gây bệnh và các vi khuẩn cộng sinh sống nhờ ở ruột kết, từ đó điều ḥa tiêu hóa và nhu động nhuận trường. Mỗi ngày chỉ cần ăn 2 hũ yaourt. 10. Hành, tỏi giúp bảo vệ tim mạch: Theo kinh nghiệm lâu đời của những người ăn theo "chế độ ăn vùng Địa Trung Hải", người Ư, miền Nam nước Pháp v.v... th́ tỏi "ta" có tác dụng làm hạ cholesterol và giúp máu lưu thông dễ dàng. Hơn thế nữa, người ta cũng nghiệm thấy những người thường xuyên dùng hành và tỏi trong bữa ăn hầu như không bao giờ bị ung thư ruột kết. Tuy chưa được giải thích rơ nhưng các chuyên viên dinh dưỡng trên toàn cầu đều nhất trí công nhận thực tế này. 11. Một ly nhỏ rượu vang đỏ trong mỗi bữa ăn: Theo BS. J-M Bourre, rượu vang đỏ gồm những chất polyphenols giúp bảo vệ được các tế bào, làm các động mạch dễ giăn nở, không bị tắc nghẽn nên rất tốt cho huyết áp, pḥng tránh được các tai biến tim mạch như nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu năo, viêm động mạch... Những người cao tuổi nếu uống đều đặn 1 ly rượu vang đỏ trong mỗi bữa ăn, sẽ đẹp lăo và giảm được 1/4 nguy cơ mắc bệnh Alzheimer và lú lẫn so với những cụ chẳng bao giờ uống một giọt rượu vang nào! Đó là kết luận của nghiên cứu Framingham nổi tiếng đă được thực hiện trong gần 50 năm tại Mỹ. |
