www YKHOANET

 

Y HỌC PHỔ THÔNG

Cấp cứu

Sức khỏe trẻ em

Sức khỏe người cao tuổi

Sức khỏe phụ nữ

Cao huyết áp

Bệnh thường gặp

Khớp

Huyết học

Tai mũi họng

Tâm thần

Răng hàm mặt

Bệnh mắt

Pháp y

Thẩm mỹ

Kỹ thuật y khoa

Da liễu

Hỏi đáp sức khỏe

 

CHUYÊN ĐỀ GIỚI TÍNH

Nghiên cứu t́nh dục học

Thắc mắc biết hỏi ai

Giới tính

Sách giáo dục giới tính

Sức khỏe t́nh dục

Tṛ chuyện về t́nh dục

HIV/AIDS

Bệnh của cơ quan sinh dục

 

Những điều cần biết về việc tiêm pḥng (chích ngừa) cho trẻ em

Cho đến nay, nhiều bà mẹ đă thấy rơ lợi ích to lớn của việc tiêm pḥng cho trẻ, và đă tích cực đưa trẻ đi tiêm pḥng. Tuy nhiên, vẫn c̣n 1 số bạn chưa hiểu rơ điều này. Chúng tôi đă gặp không ít bà mẹ đă tỏ ra ngần ngại khi được động viên đưa trẻ đi tiêm pḥng. Một số bà mẹ thoái thác: "Cháu đi tiêm pḥng mấy lần về đều bị phản ứng, phát sốt lên, cả nhà sợ lắm, thôi xin BS miễn cho cháu kỳ này", hoặc có bà mẹ từ chối hẳn: "gia đ́nh chúng tôi thật không dám cho cháu đi chích ngừa lao nữa, v́ trước đây anh cháu đi chích về đă bị sưng hạch ở nách, phải chữa hàng tháng mới khỏi..." hoặc "cháu uống thuốc ngừa bại liệt song th́ bị tiêu chảy ngay, nên lần này không dám cho cháu đi uống nữa"...

Xem xét các trường hợp trên, chúng tôi đă thấy rằng hầu hết các trẻ đó đều không có chống chỉ định trong tiêm pḥng, nghĩa là vẫn có thể tiêm pḥng trong an toàn. Có những ngần ngại hoặc những từ chối trên kia, chỉ là do bà mẹ chưa hiểu hết đầy đủ về việc tiêm pḥng thôi.

Tác giả viết bài này với mục đích tŕnh bày để các bà mẹ hiểu rơ 2 điều: những phản ứng không mong muốn của việc tiêm pḥng và những chống chỉ định trong tiêm pḥng; để các bà mẹ yên tâm, tích cực cho trẻ đi tiêm pḥng và hiểu rơ hơn những trường hợp nào th́ cần tránh tiêm pḥng.

I. Những phản ứng không mong muốn của việc tiêm pḥng:

Tiêm pḥng là một biện pháp thực tế nhất, hiệu quả nhất để pḥng bệnh: điều đó chắc mọi chúng ta đều rơ. Tuy nhiên, cũng cần hiểu rằng, trong 1 số trường hợp, có thể xảy ra phản ứng ở trẻ. Những phản ứng này, thầy thuốc không mong muốn có, gia đ́nh lại càng không mong muốn có, cho nên được gọi là những phản ứng không mong muốn. Vậy những phản ứng đó ra sao? Có nguy hại cho trẻ không? Có làm mất tác dụng pḥng bệnh của thuốc không? Chúng ta sẽ lần lượt xem xét từng vấn đề trên đây.

1. Phản ứng tại chỗ: Phản ứng này luôn xảy ra sau khi tiêm pḥng. Một số trẻ cảm thấy đau nơi tiêm, cảm giác đau đó thường kéo dài từ 1 vài giờ đến 1 ngày, có thể làm các trẻ nhỏ quấy khóc. Một số trẻ khác lại thấy nổi cục lên ở nơi tiêm. Cục này thường nhỏ bằng hạt đậu, có khi viêm tấy đỏ, và có thể tồn tại tới 2-3 tuần mới tiêu tan. Cũng có trẻ lại bị mẩn ngứa xung quanh nơi tiêm, có thể kéo dài từ 3 tới 6 ngày. Những phản ứng này có thể xảy ra trong 5-10% số các trẻ tiêm pḥng và thường là tự khỏi.

2. Phản ứng toàn thân: ở đây, sốt là chứng hay gặp nhất. Sau khi tiêm pḥng 1 vài giờ hoặc 1 ngày, một số trẻ có thể bị sốt: sốt thường nhẹ, nhưng cũng đôi khi sốt cao (trên 39o), kèm theo t́nh trạng vật vă, quấy khóc, những trẻ lớn có thể kêu nhức đầu. Chứng sốt này hay thấy hơn cả trong các trường hợp tiêm pḥng bệnh thương hàn, tiêm pḥng bệnh ho gà. Cũng có trường hợp, sau khi tiêm pḥng sau tới 5-12 ngày, trẻ mới bị sốt: thông thường chứng sốt muộân này xảy ra sau khi tiêm pḥng bệnh sởi, đôi khi tiêm pḥng bệnh quai bị. Tuy nhiên, tất cả các chứng sốt nói trên đều khỏi trong 1-2 ngày, và thường là tự khỏi. Chỉ có một số ít trường hợp sốt cao mới cần dùng đến thuốc hạ nhiệt (Paracetamol). Chúng tôi chưa hề gặp một tai biến nào nguy hiểm trong các trường hợp sốt sau tiêm pḥng nói trên.

3. Phản ứng ngoài da: Ban mề đay, ngứa toàn thân, đôi khi có thể xảy ra ở một số trẻ có tiền sử hay bị dị ứng, và có thể tồn tại từ 3 đến 6 ngày. Ngoài ra, t́nh trạng phát ban (ban đỏ, gần giống như ban sởi, nhưng nhẹ hơn) có thể xảy ra 2-10% trẻ tiêm pḥng bệnh sởi hoặc bệnh rubêôn. Ban này thường xuất hiện trong khoảng từ ngày thứ 6 đến ngày thứ 12 sau khi tiêm pḥng, có thể kèm theo sốt nhẹ, và thường tự khỏi không cần dùng thuốc. Chỉ có một số trường hợp ban mề đay, nếu gây khó chịu nhiều cho trẻ, th́ có thể dùng thêm 1 số thuốc chống dị ứng (Sirop Phenergan, Sirop Promethazine...).

4. Tai biến thần kinh: Đây mới là các tai biến đáng quan tâm hơn cả. Một số ít trẻ sau khi tiêm pḥng bệnh ho gà, có thể bị co giật (làm kinh) đôi khi kèm theo sốt cao. Các cơn co giật này có thể xảy ra trong khoảng từ 30 phút đến 3 ngày sau khi tiêm pḥng. Phần lớn các trẻ này, qua điều tra, đă thấy có tiền sử có những cơn làm kinh từ trước khi tiêm pḥng ho gà. Tỷ lệ các trẻ làm kinh là khoảng 0,6%, nghĩa là trong 1.000 trẻ em tiêm pḥng ho gà, th́ có khoảng 6 trẻ có thể lên cơn co giật (hầu hết đă có tiền sử có những cơn làm kinh trước đó). Đại đa số trường hợp nói trên đều qua khỏi; chúng tôi chưa gặp 1 trường hợp nào nguy hiểm đến tính mạng trong số các trẻ nói trên. Tuy nhiên, cũng nên cân nhắc kỹ lưỡng việc tiêm pḥng ho gà cho những trẻ đă có tiền sử có những cơn làm kinh trước đây, và cũng có thể miễn cho các trẻ này. Nếu xét thấy không thật sự cần thiết. Ở một số quốc gia, t́nh trạng này được coi là 1 "chống chỉ định" cho việc tiêm pḥng ho gà.

Đặc biệt, một số ít trường hợp bệnh năo có thể xảy ra, cũng ở những trẻ tiêm pḥng ho gà mà đă có tiền sử có những cơn làm kinh trước đó. Những trẻ này thường nhỏ tuổi (dưới 6 tháng), sau khi tiêm có thể bị hôn mê, co giật, nôn ói... và có thể để lại di chứng sau này. Tuy nhiên, số trẻ bị bệnh năo này rất hiếm: theo 1 công tŕnh nghiên cứu quốc tế, th́ chỉ chiếm 1 phần triệu số trẻ tiêm pḥng nói trên. Đối với những trẻ này, dĩ nhiên nên cho miễn việc chích ngừa ho gà.

5. Hội chứng "rên la kéo dài": Một số trẻ, thường ở lứa tuổi 3-6 tháng sau tiêm pḥng khoảng 6-10 giờ, bổng phát ra những tiếng rên, có khi la hét to lên. Sự rên la này có thể xảy ra ở khoảng dưới 3% số trẻ tiêm pḥng. Những t́nh trạng này có thể tự khỏi, nhưng nhiều khi thầy thuốc buộc phải dùng thuốc an thần để làm yên trẻ, và để gia đ́nh an tâm. Tác giả đă có trường hợp phải dùng thuốc ngủ (Gerdenal) cho 1 trẻ la hét quá dữ. Tuy nhiên, tất cả các trường hợp nói trên - chỉ do ảnh hưởng của thuốc tới thần kinh của trẻ - đều qua khỏi không gây biến chứng ǵ.

6. Viêm hạch: Ở một số trẻ nhỏ, sau khi tiêm thuốc pḥng lao (BCG) có thể thấy nổi hạch ở nách, bên phía mới tiêm pḥng: trẻ đă có hiện tượng "viêm hạch nách do tiêm pḥng lao". Viêm hạch này có thể xuất hiện sau khi tiêm pḥng khoảng 3 đến 5 tuần, và có 2 loại: viêm hạch đơn thuần và viêm hạch hóa mủ.
Viêm hạch đơn thuần, là hạch nổi sưng to lên thường to bằng hạt đậu phộng (hột lạc), sờ vào hơi cứng, nhưng không có mủ ở trong, và thường sưng kéo dài khoảng 1 tháng rồi tự khỏi. Theo 1 thống kê quốc tế, th́ t́nh trạng viêm hạch đơn thuần này có thể xảy ra ở khoảng 6-12% số trẻ tiêm pḥng lao, và thường không gây khó chịu ǵ cho trẻ.

Loại viêm hạch hóa mủ gây phiền phức hơn: hạch sưng tấy lên, to dần, có khi bằng 1 quả chanh, ấn vào thấy lũng nhũng v́ mủ ở trong. Hạch này có thể tự vỡ, mủ chảy ra, rồi sau khi được rửa sạch hàng ngày, sẽ khỏi dần. Tuy nhiên, cũng có 1 số trường hợp phải can thiệp bằng phẫu thuật: mổ ra, nạo mủ, rồi băng lại. Dĩ nhiên, cũng phải rửa sạch hàng ngày. Loại viêm hạch hóa mủ này có thể xảy ra ở khoảng 0,1-4,3% trẻ tiêm pḥng lao, theo 1 thống kê quốc tế.

Thông thường, ở những trẻ có viêm hạch như kể trên, t́nh trạng toàn thân vẫn tốt, trẻ không sốt, và vẫn có thể tăng cân đều đặn như mọi trẻ b́nh thường khác.

Chứng viêm hạch nói trên - tuy được coi là một phản ứng đặc biệt của việc tiêm pḥng lao - nhưng cũng đôi khi, rất hiếm, có thể xảy ra sau tiêm pḥng thuốc khác, như sau khi tiêm pḥng bệnh sởi hoặc bệnh rubêôn.
Nói chung, các hiện tượng viêm hạch kể trên đều không gây nguy hiểm ǵ cho trẻ và đều qua khỏi sau 1 thời gian. Điều đáng ghi nhớ, là các hiện tượng đó không hề làm giảm tác dụng pḥng bệnh của việc tiêm pḥng.
 

II. Những chống chỉ định của tiêm pḥng: 

Mặc dù việc tiêm pḥng đôi khi có thể gây ra những "phản ứng không mong muốn" như đă nói trên, nhưng vẫn cần được khuyến khích, v́ ích lợi to lớn của nó: pḥng ngừa các bệnh nhiễm khuẩn có thể gây nguy hiểm tới tính mạng của trẻ.

Tuy nhiên, cũng có một trường hợp không nên tiêm pḥng: đó là những trẻ đang ở trong t́nh trạng mà việc tiêm pḥng có thể gây ra những phản ứng nguy hiểm. Những trường hợp này được coi là "chống chỉ định" của việc tiêm pḥng.

Những trường hợp "chống chỉ định" đó gồm có:

1. Chống chỉ định tạm thời:

  • Trẻ đang sốt.
  • Trẻ đang mắc 1 bệnh nhiễm khuẩn cấp tính (viêm phổi, thương hàn, sởi v.v...).
  • Trẻ mới khỏi các bệnh nói trên, c̣n đang trong thời kỳ hồi sức.
  • Đang bị viêm da mủ (bệnh ngoài da, có mủ), hoặc bệnh chàm ngoài da (eczéma).

2. Chống chỉ định lâu dài

  • Trẻ đang mắc một bệnh măn tính đang tiến triển như lao phổi tiến triển, tràn dịch (có nước) màng phổi..., nhất là đang có bệnh ở thận (như viêm thận mạn tính v.v...).

3. Một số chống chỉ định đặc biệt

  • Đối với tiêm pḥng lao: nên tránh cho các trẻ sinh non c̣n quá yếu, quá thiếu cân; các trẻ đang bị bệnh cấp tính; các trẻ đang bị bệnh ngoài da lan rộng, đang tiến triển.
  • Đối với tiêm pḥng sởi: nên tránh cho các trẻ đang bị bệnh bạch cầu (1 dạng ung thư máu), các trẻ đang bị suy dinh dưỡng rất trầm trọng, các trẻ đang phải chữa bệnh bằng các loại thuốc corticoid (như "đề xa": dexamethasone, v.v...).
  • Đối với tiêm pḥng thương hàn: nên tránh cho các trẻ đang bị bệnh ở thận, đang bị tiểu đường, hoặc đang trong 1 t́nh trạng có hiện tượng dị ứng trầm trọng (như đang trong thời kỳ có cơn suyễn phế quản, v.v...).

Tại sao lại có những trường hợp "chống chỉ định" như trên? Là v́ - nói đơn giản - sau nhiều năm nghiên cứu, đă thấy việc tiêm pḥng, trong các trường hợp đó có thể gây ra những tai biến đáng tiếc.

Để kết luận, có thể ghi nhớ như sau: việc tiêm pḥng cho trẻ luôn luôn là cần thiết, v́ những lợi ích to lớn trong việc bảo vệ sức khỏe của trẻ, những phản ứng tạm thời của 1 số trường hợp không gây nguy hại cho trẻ, và cũng không làm giảm tác dụng pḥng bệnh của việc tiêm pḥng. Chỉ duy có 1 số trường hợp cần tránh tiêm pḥng - trong 1 thời gian - th́ cần ghi nhớ. Do đó, trước khi cho trẻ tiêm pḥng, bà mẹ nên báo cho nhân viên tiêm pḥng biết về t́nh trạng sức khỏe trước đây và hiện nay của trẻ, để nhân viên y tế cân nhắc trước khi tiêm pḥng và có thể hoăn lại ngày tiêm nếu cần thiết. Có thể tốt hơn nữa, nên hỏi ư kiến của thầy thuốc trước khi đưa trẻ đến nơi tiêm pḥng.

BS. BÙI XUÂN VĨNH
(Sức khoẻ & Đời sống)


 


Bệnh Dại và Vacxin
Chế tạo thành công vacxin chống tụ cầu vàng
Chủng ngừa Viêm gan siêu vi B như thế nào?
Chủng ngừa và chủng ngừa nhắc lại
Các loại vaccin
Các loại vaccin khác nên tiêm cho trẻ
Giải tŕnh về mối liên quan giữa Tamiflu và các trường hợp trẻ em tử vong
Hăng GenVec nghiên cứu thử nghiệm vắc xin HIV giai đoạn 2
Khi bị chó cắn
Khi nào không được tiêm chủng cho trẻ
Làm sao biết được trẻ đă tiêm pḥng lao chưa?
Lần đầu tiên Việt Nam cho phép lưu hành vacxin pḥng cúm
Lịch tiêm chủng
Những hiểu biết cơ bản về cúm gia cầm
Những thông tin cần biết về chủng ngừa
Những điều cần biết về viêm gan siêu vi B
Những điều cần biết về việc tiêm pḥng (chích ngừa) cho trẻ em
Pḥng ngừa bệnh Rubela
Phản ứng phụ khi tiêm vacxin
Phỏng vấn Tiến sĩ Bùi Quang Anh, Cục trưởng Cục thú y: Tiêm pḥng vaccin cúm gia cầm là để bảo vệ con người
Sản xuất vacxin viêm gan A, B bằng công nghệ gene
Sắp có vacxin pḥng cúm dạng xịt mũi
Tanic - vacxin đầu tiên giúp bỏ thuốc lá
Thiếu vacxin DTC làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở trẻ
Tin vui cho người nghiện thuốc lá: Vắc xin cai thuốc!
Tiêm pḥng - cách ngừa bệnh viêm gan B tốt nhất
Tiêm pḥng sởi rồi vẫn mắc bệnh?
Tiêm pḥng viêm phổi ở trẻ nhỏ cũng làm giảm bệnh ở người lớn
T́m hiểu bệnh uốn ván và vacxin pḥng uốn ván
T́m hiểu cách pḥng chống bệnh bạch hầu bằng vacxin
T́m ra vacxin ngǎn ngừa phát triển của HIV ?
Vacxin hôm qua và hôm nay
Vacxin mới pḥng viêm tai giữa cho trẻ nhỏ
Vacxin phối hợp
Virus trong vacxin pḥng bại liệt đường uống có thể gây bệnh
Viêm năo Nhật Bản B: Nguy hiểm nhưng có thể đề pḥng
Việt Nam thử nghiệm vacxin pḥng viêm gan B thế hệ 3
Ấn Độ thử nghiệm một loại vaccin AIDS mới

Tài liệu về Vắc xin

Website Siêu vi gan B:

 

YKHOANET

 

BS PHAN XUÂN TRUNG

"Lăng tử giữa thương trường"


 WHO definition of HEALTH:
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity.


HỆ THỐNG PHẦN MỀM
QUẢN LƯ
BỆNH VIỆN

YKHOA .NET Total


HT MEDSOFT

Hệ thống quản lư tổng thể bệnh viện đa khoa và chuyên khoa


Web based

ASP.NET - Unicode

MS SQL server


Quản lư chuyên môn:

QL Bệnh nhân:

- Tiếp nhận

- Thu phí

Lâm sàng ngoại trú:

- Bệnh án ngoại trú.

- Toa thuốc thông minh.

Lâm sàng nội trú:

- Bệnh án nội trú.

- QL giuờng bệnh.

- QL xuất nhập viện.

Cận lâm sàng:

- Siêu âm đa chức năng

- Nội soi đa chức năng

- X quang, CT, MRI

- Xét nghiệm

- Giải Phẫu Bệnh

- Tế Bào Học

Quản lư dược:

- Dược BV

- Quầy thuốc tây

Quản lư hành chánh

- Nhân sự BV

- Tài sản cố định

- Trang thiết bị

- Vật tư tiêu hao

- Tài chánh - Kế toán

- Công văn

- Thư viện

Liên hệ: 0903-774437

 

 

Website YKHOANET.COM khai trương ngày 24/12/2000 - Năm thứ Tư.

Website YKHOANET - Y KHOA VIỆT NAM
www.ykhoanet.com www.ykhoa.net 

 In trang này     Phản hồi

Web Master: Dr PHAN XUAN TRUNG - drxuantrung@ykhoa.net