www YKHOANET

CHUYÊN ĐỀ GIỚI TÍNH

Nghiên cứu t́nh dục học

Thắc mắc biết hỏi ai

Giới tính

Sách giáo dục giới tính

Sức khỏe t́nh dục

Tṛ chuyện về t́nh dục

HIV/AIDS

Bệnh của cơ quan sinh dục

 

Y HỌC PHỔ THÔNG

Cấp cứu

Sức khỏe trẻ em

Sức khỏe người cao tuổi

Sức khỏe phụ nữ

Cao huyết áp

Bệnh thường gặp

Khớp

Huyết học

Tai mũi họng

Tâm thần

Răng hàm mặt

Bệnh mắt

Pháp y

Thẩm mỹ

Kỹ thuật y khoa

Da liễu

Hỏi đáp sức khỏe

 

 

Tuổi dậy th́

Mới hôm qua c̣n quanh quẩn trong nhà, hôm nay cậu chàng đă chống nạnh đứng giữa đám bạn bè, rồi ồn ào rủ nhau đi sinh nhật bạn gái. Hôm qua, cô bé gái c̣n ấm ức, ti tỉ khóc nhè, ngày hôm nay cô đă biết dùng gương lược, nghe cha nói với thái độ lơ đễnh, đôi mắt thờ ơ nhưng lại kín đáo liếc cặp đùi ếch của chàng trai qua phố… Bố mẹ chỉ c̣n biết thở dài: “Biết làm thế nào được, tuổi dậy th́ mà!”.

Đáng tiếc là về tuổi dậy th́, người ta nói đă khá nhiều nhưng biết đầy đủ về nó th́ chưa. Vậy cái ǵ đă xảy ra với con cái chúng ta ở tuổi dậy th́?

Cách đây nửa thế kỷ, các nhà khoa học đă tiến hành một thí nghiệm lư thú. Họ tiêm một chất kích thích đặc biệt cho những con ṇng nọc để tác động tới quá tŕnh biến đổi từ ṇng nọc thành ếch. Đó là chất tiroxin tiết ra từ tuyến giáp trạng. Những con ṇng nọc đó đă rất sớm từ giă chiếc đuôi của ḿnh. Chính hoạt động của các tuyến hoóc môn đă dẫn đến sự trưởng thành sinh dục. Nhờ hoóc môn, tuyến sinh dục phát triển nhanh (ở đàn ông là tinh hoàn, ở đàn bà là buồng trứng). Các tuyến sinh dục đó, đến lượt nó lại ảnh hưởng rất mạnh tới cơ thể.

Có thể coi đặc điểm tiêu biểu nhất của tuổi dậy th́ là sự phát triển “nước rút”. Nó bộc lộ ở hệ cơ. Các cậu con trai lúc này có một lượng tế bào cơ rất lớn, v́ vậy các cậu khỏe ra trông thấy. Lớp mỡ dưới da của phần lớn con trai và cả ở một số cô gái hao đi một cách đáng kể. Sự biến đổi này dẫn đến những thay đổi trong cấu trúc cơ thể: con trai cao lên, vai rộng ra, con gái tṛn trặn dần, xương chậu rộng ra. Các bộ phận sinh dục cũng có thay đổi: Các cô gái thấy vú ḿnh to lên, lông mọc nhanh, một hai năm sau th́ mọc lông vùng bẹn và nách. Ở một số cô gái cũng có sự biến đổi lớn của cơ quan sinh dục bên trong (âm đạo, tử cung, buồng trứng, ống dẫn trứng phát triển tới mức độ tối đa).

Sự dậy th́ của các cậu con trai bắt đầu bằng sự phát triển của tinh hoàn. Không bao lâu sau, các cậu bắt đầu mọc lông và một vài tháng sau, chim bắt đầu to lên. Các bộ phận bên trong cũng bắt đầu phát triển, đặc biệt là túi tinh trùng. Cũng giống như các cô gái, các chàng trai lúc này cũng bắt đầu mọc lông, sau hai năm th́ bắt đầu mọc râu. Cuối thời kỳ dậy th́, giọng của con trai bị ồ và sâu.

Tâm lư của tuổi dậy th́ là một tâm trạng không lấy ǵ làm dễ chịu. Các bạn trẻ lúc này thường lơ đễnh, thiếu tập trung, kết quả học tập nhiều lúc giảm đi. Tâm trạng khá thất thường: Đang nóng nảy, phóng túng bỗng trở nên nhút nhát, ủy mỵ. Tính khí cũng đa dạng: Ḷng tự tin rất cao, thích làm mọi người ngạc nhiên, nhưng cũng rất dễ buồn v́ những lư do ít ai hiểu nổi. Họ bướng bỉnh ở nhà cũng như ở trường, tỏ ra rất khó dạy dỗ.

Sự phát triển không tương ứng giữa tinh thần và thể chất của thế hệ trẻ ngày nay làm cho tuổi dậy th́ phải được tính dài ra. Sự phát triển về thể lực của họ diễn ra sớm hơn, trong khi đó môi trường xă hội th́ ngày càng phức tạp. Lẽ ra trong thế kỷ của thông tin, thế hệ trẻ ngày nay phải trưởng thành sớm hơn về tính cách. Nhưng dường như điều kiện xă hội càng phát triển th́ lại càng thủ tiêu mất sự chín chắn của cá tính với tư cách là một quá tŕnh vận động tự thân. Trước kia, người ở tuổi dậy th́ hay bị đau đầu, thiếu máu, mất ngủ. Ngày nay, hiện tượng đó mất dần.

Nói chung, người ở tuổi dậy th́ ít tính kiên nhẫn, hay sốt ruột, thích trở thành người lớn. Họ có đủ khả năng hoạt động t́nh dục nhưng về mặt tâm lư t́nh dục th́ vẫn c̣n non nớt. V́ vậy, người ở tuổi này thường hay bối rối.

V́ đây là một thời kỳ phát triển phức tạp nên cha mẹ cần phải tôn trọng nhịp độ sinh học tự nhiên trong sự phát triển của con cái. Dậy th́ không phải là bệnh tật, nhưng không phải là thời kỳ mà con người ta được phép làm mọi chuyện. Đây là thời kỳ mà các chàng trai, cô gái cần phải học cách giữ ǵn vệ sinh sạch sẽ, tập làm chủ mọi hành vi, ngôn ngữ của ḿnh, phải biết tự kiểm tra tâm trạng của ḿnh lẫn bản năng t́nh dục của ḿnh. Trước khi có dấu hiệu của tuổi dậy th́, họ cần biết trước cái ǵ sẽ diễn ra trong cơ thể của ḿnh, nó sẽ biểu hiện ra sao trên cơ thể và trong tâm lư.

Cô gái đang lớn

Các cô phải biết rằng sự sống con người bắt đầu khi có sự gặp gỡ, chan ḥa, thâm nhập vào nhau giữa tế bào đàn ông và tế bào đàn bà. Cha có tinh trùng, c̣n mẹ th́ có trứng. V́ vậy, mỗi người đều mang một số đặc tính giống bố và một số đặc tính giống mẹ. Trước khi vào tuổi dậy th́, để cô gái không sửng sốt trước hiện tượng hành kinh, cha mẹ cần giảng giải cho cô biết cái ǵ sẽ diễn ra khi buồng trứng bắt đầu chuyển ḿnh và quả trứng đầu tiên sẽ dần dần chín.

Trứng chín sẽ tự giải phóng khỏi buồng trứng, chui qua ống dẫn trứng rồi tiếp tục cuộc hành tŕnh tới tử cung. Trên đường hành tŕnh, nếu gặp tinh trùng, nó sẽ dừng lại ở tử cung và bắt đầu phát triển. Tử cung trong thời kỳ đó đă có sự chuẩn bị trước. Nó tạo ra trong buồng một tổ mỏng. Nếu trứng không gặp tinh trùng th́ mọi sự chuẩn bị nói trên đều vô nghĩa. Trứng sẽ thoát khỏi tử cung và ra ngoài cơ thể. Lớp niêm mạc tử cung sẽ tự tách ra, các “mảnh vụn” của nó sẽ cùng với quả trứng “vô duyên” bị phân hủy đó thoát ra ngoài. Trong thời kỳ đó, ở buồng trứng thứ hai, một quả trứng khác bắt đầu chín dần và lặp lại quy tŕnh cũ. V́ quy tŕnh đó mỗi tháng diễn ra một lần nên người ta gọi là hiện tượng chảy máu hằng tháng đó là kinh nguyệt.

Trong năm đầu tiên, kinh nguyệt có thể bất thường. Điều đó là do hoạt động của hai buồng trứng c̣n chưa đồng bộ như nhau. Bên cạnh đó, những yếu tố tinh thần và thể chất của tuổi trưởng thành rất dễ tạo nên những biến động. V́ chuyện này, các cô gái thường bực bội, cáu kỉnh một cách vô lư. Nếu như trong những đợt hành kinh đầu tiên, cô gái thấy đau ở dưới bụng th́ cũng không nên quá lo lắng. Đó không phải là triệu chứng của bệnh tật mà là hoạt động đầu tiên của tử cung nhằm xua đuổi khỏi cơ quan sinh dục toàn bộ máu cùng những hạt trong tuyến nhớt. Các bà mẹ cần dạy cho con gái biết lập lịch hành kinh và nhắc nhở chuyện vệ sinh thân thể. V́ ở cơ thể phụ nữ, các bộ phận sinh dục bên trong gắn bó trực tiếp với các bộ phận bên ngoài nên sự viêm nhiễm rất dễ xảy ra.

Trong thời gian này, ở cô gái thường có hiện tượng chảy dịch dậy th́ do các buồng trứng bắt đầu vào thời kỳ vận hành. Một số cô gái có thể có hiện tượng chảy mủ. Trong trường hợp này, cần phải tới bệnh viện để khám. Hiện tượng dịch dậy th́ sẽ giảm dần và mất hẳn sau khi cô gái hành kinh đều đặn.

Ngoài ra, trong các bộ phận sinh dục bên ngoài thường xuất hiện một chất nhớt vàng giữa mép trong và mép ngoài. Chất này thường bốc mùi hôi, có tác dụng ngăn chặn những mầm tinh thể thối trong âm hộ. Cũng cần nhớ là bộ phận “láng giềng” thân cận nhất của cơ quan sinh dục là hậu môn. V́ vậy cần vệ sinh triệt để và thường xuyên mỗi buổi sáng và mỗi buổi tối.

Khi có đợt hành kinh đầu tiên, các cô phải tăng cường vệ sinh nhiều hơn. V́ ở một số phụ nữ, trong khi hành kinh th́ hoạt động của tuyến nước tiểu cũng tăng lên. Phải chú ư sao cho nước lă không lọt vào âm hộ v́ trong nước có chất bẩn và mầm bệnh. Khi hành kinh, không nên tắm mà chỉ nên rửa bằng nước ấm và thay đệm lót mỗi ngày vài lần. Hành kinh không phải là hiện tượng ốm bệnh ǵ. Tuy vậy, trong những ngày đó, các cô phải giữ ǵn, không phung phí sức lực, giảm nhẹ cường độ lao động và thể dục thể thao, không thức đêm. Vào mùa đông, trước và sau khi có kinh cần mặc ấm. Lúc này, cơ thể cần nhiều năng lượng cho những hoạt động bên trong, v́ vậy dễ bị cảm lạnh. Cần phải tới bệnh viện khi thấy máu chảy quá nhiều, quá lâu, đau bụng dưới hoặc không thấy chảy máu.

Chàng trai dậy th́

Nh́n chung, việc giáo dục t́nh dục cho các chàng trai được thực hiện ít hơn và muộn hơn so với các cô gái. Phần đông cha mẹ hay để cho họ tự rút kinh nghiệm trên cơ thể ḿnh.

Ở một cơ thể đang tuổi trưởng thành, tác động của hoóc môn tới các bộ phận sinh dục và tâm lư rất mạnh. Khi ấy, các chàng trai cảm thấy trong người có một cái ǵ đó rất xa lạ với họ. Họ cảm thấy thiếu b́nh tĩnh, bối rối và cả thẹn thùng. Khoảng 13-14 tuổi, cơ thể họ đă sản xuất tinh trùng. Nếu họ không thủ dâm th́ cơ thể sẽ tự thủ tiêu lượng tinh trùng đó trong giấc ngủ đêm. Cha mẹ cần nói trước cho các cậu biết hiện tượng xuất tinh ban đêm. Hiện tượng đó rất b́nh thường. Tất cả các chàng trai đều trải qua giai đoạn này. Nếu tới 16-17 tuổi mà vẫn không có hiện tượng này th́ cần hỏi ngay bác sĩ.

Cũng rất có lư khi nhiều cha mẹ xem đứa con trai tuổi 13,14 của ḿnh như một đứa trẻ con. Thực ra chúng chỉ trẻ con về mặt ư thức, tâm lư. C̣n về mặt sinh dục th́ những người đàn ông trẻ này đă có khả năng có con. Tuy nhiên, những cơ hội nếm trải cảm giác t́nh dục của họ là rất hiếm hoi, v́ xă hội nào cũng ngăn chặn điều ấy. Cũng phải nói ngay rằng, ở tuổi này, các cậu chưa có những khát vọng giao tiếp t́nh dục thực sự. Để giải quyết t́nh trạng căng thẳng t́nh dục, thủ dâm xuất hiện.

Đôi khi cha mẹ bắt quả tang các cậu đang giải quyết t́nh trạng căng thẳng ấy. Nhiều ông bố, bà mẹ giận dữ về điều này hoặc măi tới khi đó mới giải thích cho các cậu những điều lẽ ra phải giải thích từ lâu. Tiếp xúc với các bệnh nhân đang tuổi trưởng thành, chúng tôi biết là các ông bố bà mẹ hay nhắc nhở con trai theo những nội dung sau:

- Thủ dâm làm cơ thể kiệt sức. Khi vào tuổi trưởng thành, cơ thể con đang cần sức lực cho những việc khác, chỗ khác.

- Thủ dâm làm đăng trí, giảm thông minh và hủy hoại phẩm giá con người.

Đó thật ra chỉ là những lời đe dọa. Thủ dâm, theo chúng tôi, không gây ra những tổn thất về thể lực lẫn tinh thần. Nó không gây ra bệnh vô sinh, không làm giảm dương lực. T́nh dục, cũng như các chức năng khác, sẽ phát triển mạnh mẽ hơn nếu được kích thích, “rèn luyện”. Chúng tôi đă phải giúp nhiều “bệnh nhân” dậy th́ thanh toán những ấn tượng nặng nề do những câu đe dọa của cha mẹ để lại.

Trong thời kỳ dậy th́ của con trai, có hàng loạt vấn đề quan trọng mà cha mẹ phải nói cho con ḿnh biết một cách nghiêm túc. Trước hết, phải lưu ư cho con biết là các cậu đang ở thời kỳ mà một người đàn ông nào cũng phải trải qua. Đó là thời kỳ con người bất ổn định về mặt tâm lư, đôi lúc buồn vu vơ, lúc khác lại có thể rất vui v́ một chuyện riêng của ḿnh, hay nổi cáu. Cần phải tỉnh táo trước những đặc tính trên. Chàng trai đang lớn đó phải tâm niệm rằng: “Th́ ra ḿnh đang ở tuổi dậy th́. Ḿnh phải khắc phục t́nh trạng tâm lư bất ổn định, phải tự làm chủ bản thân một cách sáng suốt nhất”. Tâm lư dậy th́ không phải là một triệu chứng bệnh lư. Nếu cả cha mẹ và chàng trai đang lớn đều ư thức sâu sắc được điều đó, hiểu biết những quy luật tâm lư đó th́ họ sẽ tạo ra được một sự cảm thông, hợp tác tinh tế và lư thú trong gia đ́nh.

Trong giai đoạn này, cha mẹ cần giành nhiều thời gian quan tâm tới chàng trai hơn. Nếu như trước đó, cậu chưa say mê hoặc chưa tham gia một hoạt động thể thao nào th́ cha mẹ nên giúp cậu t́m được một h́nh thức hoạt động lư thú nào đó để sử dụng cho hết thời gian rỗi răi. Cần ủng hộ những sở thích của cậu, dù chỉ là những sở thích nhất thời; v́ thực ra ở tuổi ấy, nhiều cậu cũng chưa biết ḿnh thích cái ǵ, sau này sẽ làm ǵ. Đây cũng chính là lúc cha mẹ cần tạo điều kiện cho con thể nghiệm hướng nghiệp. Những hoạt động phong phú, lư thú, có phần khó nhọc và các hoạt động thể thao nói chung sẽ làm giảm bớt trạng thái bứt rứt của tuổi dậy th́.

Mỗi chàng trai ở tuổi dậy th́ đều có một vài hoặc cả nhóm bạn trai. Các cậu hay khoe khoang, hoặc phóng đại chút hiểu biết t́nh dục đầu tiên của ḿnh. Cần phải nói ngay cho cậu hiểu rằng, không phải chỉ các bạn cùng tuổi mà ngay cả người lớn cũng hay nói dối về chuyện đó, rằng cậu cũng như bạn cậu sẽ c̣n trải qua hàng chục năm thiếu kinh nghiệm t́nh dục. Vậy th́ chẳng có ǵ đáng xấu hổ hay sĩ diện về sự non nớt trong hiểu biết t́nh dục của ḿnh. Chẳng có lư do ǵ lại đi ghen tị với những anh chàng Đông Gioăng trẻ (lẫn già). Một người đàn ông chân chính thường làm chủ được bản năng, không chịu đầu hàng nó. Điều tai hại là bước vào cuộc sống t́nh dục hoàn toàn chỉ v́ sức ép của bản năng hoặc sự ṭ ṃ. Những nếm trải t́nh dục trước tuổi trưởng thành thường làm giảm khả năng sống bằng một t́nh yêu sâu sắc với người vợ của ḿnh sau này. Nó c̣n làm trơ ṃn khả năng cảm xúc nói chung trước cuộc sống với người khác giới. Hơn nữa, một t́nh yêu chân chính bao giờ cũng là một t́nh yêu mà người ta sống trong nó nhưng luôn luôn ngỡ ngàng trước nó, phải t́m hiểu, giải thích nó suốt cả cuộc đời.

Nếu cha mẹ nói cho cậu con trai những điều trên, cậu sẽ cảm thấy rằng ḿnh đă là một người lớn, cậu sẽ tiếp thu một cách nghiêm túc. Nếu cha mẹ nói với cậu muộn mất một hai năm, chắc chắn cậu sẽ tự ái, nghĩ rằng cha mẹ vẫn c̣n nh́n ḿnh như một đứa trẻ con.

Chắc sẽ có người ngạc nhiên khi chúng tôi cho rằng cần dạy cho các cậu con trai 13,14 tuổi biết chuyện tránh thai và các bệnh về t́nh dục. Thật ra trong thời kỳ này, họ tiếp nhận thông tin về chuyện tránh thai cũng giống như tiếp thu các bài học trước đó về sự phát triển t́nh dục của ḿnh, chứ hoàn toàn không nghĩ rằng cha mẹ đă bật đèn xanh cho họ lao vào cuộc sống t́nh dục. Việc nói với con trai ở tuổi 14 dễ hơn là ở tuổi 16. Ở tuổi 14, các cậu cần biết chiếc capốt là phương tiện đơn giản nhất để ngăn ngừa sự thụ thai và các bệnh t́nh dục. Chúng ta biết rằng, ngay một đứa con trai ngoan ngoăn và lịch sự vẫn có thể tham dự vào một nhóm bạn hư hoặc rơi vào những t́nh huống phiêu lưu đủ kiểu. Khi ấy sẽ không có mặt cha mẹ mà chỉ có những lời khuyên răn, nhắc nhở của cha mẹ. Và đúng là cha mẹ rất khó biết được bài học về chiếc capốt mà ḿnh đă giảng giải một hôm nào đó sẽ có tác dụng thực tế ở đâu, vào lúc nào.


Giới tính tuổi hoa

Bệnh cưỡng nhi
Giáo dục t́nh dục trong trường phổ thông
Những bệnh truyền nhiễm đường t́nh dục
Những cú sốc tuổi thơ
Những dạng t́nh dục dị biệt
Những hành vi t́nh dục tuổi thơ và tuổi dậy th́
Những mối t́nh lệch tuổi
Những mối t́nh đầu
Những nguyên tắc giáo dục
Những trục trặc trong quá tŕnh phát triển sinh dục
Sự h́nh thành giới tính
Thái độ chung của xă hội trong giáo dục t́nh dục
Thủ dâm
Tránh thai cho thanh niên
Trước ngưỡng cửa đời
Tuổi dậy th́
T́nh dục học - một ngành khoa học trẻ
T́nh dục và nhân cách
Vấn đề t́nh dục trong ngành sư phạm
Bệnh lây qua đường t́nh dục
Chăm sóc bà mẹ và em bé
Các biện pháp tránh thai
Các dấu hiệu bất thường của thai kỳ
Các khối u và ung thư
Các thủ thuật y tế thường dùng trong hộ sinh
Các vấn đề phức tạp đối với việc sinh nở
Có thai ngoài ư muốn
Giáo dục giới tính - giao duc gioi tinh
HIV/AIDS là ǵ?
HIV/AIDS đă trở thành một nạn dịch
Hoóc môn
Hút, nạo thai là thế nào?
Hệ sinh dục nam giới
Hệ sinh dục nữ
Khi nào nên đi “giải quyết” ?
Làm thế nào để mẹ bé và bé khỏe?
Mách mẹ bé một số cách để dễ chịu hơn khi mang thai
Một số bệnh thường gặp và cách pḥng bệnh
Một số chủ đề về t́nh dục thường được quan tâm
Một số thay đổi khác thường gặp
Một số trường hợp khó khăn
Một số tâm trạng của tuổi tứ ngũ lục tuần
Một số vấn đề chung của cả hai giới
Một số vấn đề khác
Một số vấn đề liên quan đến bộ phận sinh dục
Một số điều cần biết về việc cho con bú
Một số điều liên quan đến t́nh dục
Một số điều lầm tưởng về t́nh dục
Người khỏe mạnh nên đối xử với người nhiễm HIV như thế nào?
Người ta có dễ thụ thai không?
Những quan niệm thường gặp về giới nam, giới nữ
Những thay đổi về sinh lư
Những thay đổi về tâm lư
Những yếu tố quan trọng trong t́nh yêu đôi lứa, t́nh cảm vợ chồng
Những đường lây truyền HIV và cách pḥng tránh
Nếu yêu nhưng không muốn quan hệ t́nh dục th́ phải làm sao?
Quá tŕnh chuyển dạ thông thường
Sinh nở
Sự phát triển của bé và những biến đổi ở cơ thể mẹ bé
Sự thụ thai, phép màu của tạo hoá
Thanh niên nh́n nhận về t́nh dục trước hôn nhân
Thay đổi về khả năng sinh sản
Thế nào là t́nh dục đẹp?
Tránh thai có ư nghĩa như thế nào đối với sức khoẻ?
Tṛ chuyện về t́nh yêu, giới tính, sức khỏe
Tṛ chuyện về t́nh yêu, giới tính, sức khỏe
Trứng và tinh trùng - khởi đầu cuộc sống
Tác động đến sức khoẻ
T́nh bạn khác giới
T́nh dục khi mang thai
T́nh dục ở tuổi tứ ngũ lục tuần
Vô sinh
Vẻ đẹp cơ thể mẹ
Xét nghiệm - cách duy nhất để biết có nhiễm HIV hay không
Đây là lúc thực sự cần có cả hai người
Đă nhiễm HIV rồi, nên sống như thế nào?
Địa chỉ cần đến

Tác giả: J.P.Maxlova (Séc).

Dịch giả: TS. Phạm Thành Hưng, trường ĐH Khoa học xă hội và nhân văn Hà Nội

 

BS PHAN XUÂN TRUNG

"Lăng tử giữa thương trường"


 WHO definition of HEALTH:
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity.


Phần mềm y khoa

HT MEDSOFT

 

Website YKHOANET.COM khai trương ngày 24/12/2000 - Năm thứ Tư.

Website YKHOANET - Y KHOA VIỆT NAM
www.ykhoanet.comwww.ykhoa.net 

 In trang này     Phản hồi

Web Master: Dr PHAN XUAN TRUNG - drxuantrung@ykhoa.net