Kiểm soát stress trong
điều trị đái tháo đường
Lương y VƠ HÀ
Ở những bệnh nhân đái
tháo đường, yêu cầu phải ổn định đường huyết và sự ám ảnh bởi
những biến chứng của căn bệnh khiến họ dễ bị tác động hơn bởi
những yếu tố gây stress.
Stress đối với bệnh
nhân đái tháo đường, loại stress đặc thù.
Có sự liên quan chặt chẻ
giữa t́nh trạng tâm lư và sức khoẻ.
Nhiều nghiên cứu đă cho thấy stress liên quan đến nhiều
căn bệnh khác nhau từ các chứng cảm cúm thông thường đến các
loại bệnh tim mạch. Tuy nhiên, theo Giáo sư William
H. Polonski, Chủ Tịch Viện Nghiên Cứu Đái Tháo Đường
ở Mỹ,
“những ngựi bệnh đái
tháo đường (ĐTĐ) thường phải chịu đựng stress, loại stress đặc
thù của bệnh ĐTĐ.”
Hiện nay, có khoảng gần 2/3 người ĐTĐ loại 2 không biết
ḿnh có bệnh. Việc
chẩn đoán và điều trị trễ làm tăng nguy cơ xảy ra những biến
chứng ở tim, năo,
thận và mắt kể cả hoại thư ở các chi.
Ngoài những căng thẳng thường ngày do cuộc sống mang lại,
người ĐTĐ luôn canh cánh nổi lo phải
ổn định đựng huyết và
dễ bị ảm ảnh bởi những biến chứng nguy hiểm, kể cả tàn phế do
căn bệnh gây ra.
Stress và đường
huyết.
Nghiên cứu
ở trường Đại học Georgetown[i]
cho thấy stress không chỉ ảnh hưởng đến hành vi
khiến người bệnh khó
kiểm soát việc ăn uống mà c̣n có hệ quả phát triển lượng mỡ
nhiều hơn so với người b́nh thường dù với cùng một lượng calori
ăn
vào.
Riêng đối với người ĐTĐ, những căng thẳng tâm lư tác động
xấu đến đường huyết theo 2 cách. Trước hết, stress ảnh hưởng đến
hành vi khiến người bệnh khó kiểm soát được thói quen ăn uống
dẫn đễn việc ăn uống những thực phẩm kém lành mạnh hoặc khó chế
ngự những tật xấu như
uống rượu, cà phê, hút thuốc và ngại tập thể dục. Thứ
hai, stress kích hoạt những đáp ứng “chống trả hoặc bỏ chạy”,
huy động năng lượng từ nguồn đường dự trữ để đối phó với hiểm
nguy. Tuy nhiên, trong những stress tâm lư, không những không có
hành động đối phó xảy ra nhưng insulin lại không đủ khả năng
chuyển đường vào tế bào khiến đường huyết dễ có khuynh hướng
tăng cao.
Nghiên cứu về kiểm
soát stress trong bệnh ĐTĐ.
Một nghiên cứu[ii]
gần đây của các nhà khoa học trựng Đại học Duke đă cho biết
những biện pháp kiểm soát stress có thể giúp ổn định đựng huyết
trong những bệnh nhân ĐTĐ.
Các nhà nghiên cứu đă khảo sát đánh giá mức độ stress,
chế độ ăn uống, hàm lượng HbA1c trong máu, yếu tố
phản ảnh t́nh trạng
đường huyết của người ĐTĐ, trong thời gian 1 năm.
Trong nghiên cứu nầy, 100 người bệnh ĐTĐ
được chọn lựa ngẩu nhiên
và được phân thành 2 nhóm. Nhóm A được tập luyện kiểm soát
stress và nhóm B chỉ được giải thích và giáo dục chung về ĐTĐ.
Nhóm B được giải thích những
thông tin cơ bản về ĐTĐ, sự nguy hiểm và các biến chứng cũng như
cách ăn uống pḥng chống bệnh. Nhóm A được huấn luyện về cách
nhận thức những yếu tố gây stress trong cuộc sống, và những biện
pháp để giảm bớt stress như thư giăn, quán tưởng, thở sâu.
Ở cuối các tháng thứ 2, tháng 4, tháng 6 và tháng 12 của
cuộc thử nghiệm, những người tham gia được xác định lại mức độ
stress và lượng HbA1c.
Tỷ lệ nhỏ, hiệu quả lớn.
Sau 6 tháng, lượng trung
b́nh của HbA1c của cả 2 nhóm đều giảm xuống.
Điều nầy cho thấy có sự cải thiện đường huyết ở cả 2
nhóm. Tuy nhiên sau
12 tháng, kết quả đă cho thấy có sự khác biệt
giữa 2 nhóm, khoảng 0,5%
tốt hơn ở nhóm được kiểm soát stress so với nhóm kia.
Được biết, 1 nghiên cứu[iii]
trước đó của Giáo sư Richard Surwit, Giáo sư Tâm lư học thuộc
Trung Tâm Y Tế trường Đại học Duke cũng cho thấy thực hành kiểm
soát stress làm giảm 0.75% lượng HbA1c ở những đối tượng nầy.
Các nhà nghiên cứu cho rằng tỷ lệ tuy nhỏ nhưng đủ để
mang lại hiệu quả rất
quan trọng trong việc giảm nguy cơ xảy ra những biến chứng về
mạch máu ở tim, thận
hoặc ở mắt trong bệnh ĐTĐ.
Nói chung, những khó khăn
trong cuốc sống hàng ngày và cả những lo lắng về những biến
chứng nguy hiểm thường xảy ra ở căn bệnh nầy là 1 nhân tố quan
trọng ảnh hưởng đến việc chữa trị.
Stress không chỉ tác động đến hành vi mà cả hoạt động
chuyển hoá. Do đó,
bên cạnh việc tuân thủ 1 chế độ ăn uống thích hợp,
người ĐTĐ nên thực hành
một số bài tập thư giăn, thở sâu hoặc ngồi thiền để kiểm soát
stress. Ngoài ra, vận
động hợp lư và đều đặn hàng ngày không chỉ giúp kiểm soát thể
trọng, tăng độ nhạy của tế bào đối với insulin mà cũng là một
biện pháp đơn giản để giải toả stress.
[i]
Harrison Wein, Ph.D. Stress, Obesity link found.
www.nih.gov/news
[ii]
Stress
management improves longterm glycemic control in type 2
diabetes.http://diabetesjournal.org
[iii]
Stress
management for people with diabetes.
www.diabeteshealth.com
|