Tai sao ăn kiêng
mà không thấy giảm cân?
Lương y VƠ HÀ
Không phải
ăn kiêng mà chính ăn uống lành mạnh phối hợp với vận động thân
thể mới là yếu tố quyết định trong pḥng chống béo ph́.
Được biết, béo
ph́ đang được xem là 1 đại dịch của thế kỷ. Béo ph́ làm gia
tăng nguy cơ của nhiều loại bệnh khác nhau từ bệnh tim mạch,
tiểu đường, xương khớp đến một vài loại bệnh ung thư. Để đối
phó với t́nh trạng nầy, nhiều người đă cố gắng tiết giảm lượng
calori ăn vào hàng ngày như 1 biện pháp căn bản để giảm cân và
chống béo ph́. Tuy nhiên, một thắc mắc thường gặp là “tại
sao tôi ăn không bao nhiêu, đă ăn giảm calori nhưng t́nh trạng
béo ph́ vẫn không thay đổi hoặc chỉ giảm không đáng kể ?”
Một nghiên cứu[i]
của các nhà khoa học trường Đại học Oregon Health & Science
(OHSU) mới vừa được phổ biến đă phần nào làm sáng tỏ cơ chế nầy.
Chế độ ăn giảm calori đơn thuần không có khuynh hướng làm giảm
cân.
Theo kết quả
nghiên cứu được phổ biến trên số tháng 4 của tạp chí
American Journal of Physiology -- Regulatory, Integrative and
Comparative Physiology, biện pháp giảm calori đơn thuần khó
làm giảm cân do cơ thể tự có cơ chế bù trừ năng lượng
dẫn đến việc giảm hoạt động thể chất đáp ứng với việc tiết giảm
calori. Do đó, để đạt được hiệu quả giảm cân cần có sự phối hợp
giữa ăn giảm calori và ư chí vượt qua tâm lư ngại vận động, ít
vận động.
Trong nghiên cứu
trên người ta đă cho 18 con khỉ cái được ăn chế độ nhiều mỡ
trong nhiều năm. Sau đó, số khỉ được cho ăn trở lại chế độ tiêu
chuẩn b́nh thường, ít mỡ và tiết giảm 30% calori. Trong ṿng 1
tháng, số khỉ được theo dơi và đánh giá t́nh trạng hoạt động thể
lực cũng như cân nặng. Vào cuối tháng thử nghiệm, kết quả khảo
sát đă cho thấy không có sự giảm cân nhưng lại có
sự giảm đáng kể t́nh trạng hoạt động thân thể. Giảm hoạt động
thể hiện ngay khi có sự giảm năng lượng ăn vào. Mức độ giảm
hoạt động nầy càng tăng lên ở tháng thứ 2 khi người ta giảm thêm
calori trong chế độ dinh dưỡng.
Song song với
nhóm khỉ trên, nhóm khỉ đối chứng được nuôi dưỡng với chế
độ ăn b́nh thường (không giảm calori) và được huấn luyện tập vận
động 1 giờ mỗi ngày trên 1 máy tập trong nhà lại giảm được cân
nặng.
Tiến sĩ Judy
Cameron, Giáo sư trường Đại học OHSU phát biểu “Nghiên cứu
nầy cho thấy có 1 cơ chế tự nhiên duy tŕ năng lượng đáp ứng
với những sự tiêu hao hoặc tiết giảm calori. Đối với con người
cũng như loài vật, thức ăn không phải lúc nào cũng có sẳn và cơ
thể h́nh như đă phát triển 1 chiến lược để thích ứng với những
sự dao động nầy.” Việc giảm calori dễ dẫn đến khuynh
hướng tự nhiên giảm vận động thể lực để bảo toàn năng lượng.
Do đó, giảm calori đơn thuần sẽ không đi đến giảm cân nếu không
có biện pháp vận động thể lực tích cực đi kèm.
Ngoài ra, những
khảo sát về ăn kiêng c̣n cho thấy càng về sau, cơ thể càng bớt
đáp ứng với những đợt ăn kiêng, người bệnh sẽ mất cân chậm hơn
lúc ăn kiêng nhưng lại lên cân nhanh hơn khi ăn trở lại.
Hiện nay, trong
điều kiện nhịp sống nhanh mức độ cạnh tranh cao của cuộc sống
hiện đại, stress là 1 nguyên nhân quan trọng dễ dẫn đến tăng
cân, béo ph́ là do sự thay đổi trong hoạt động nội tiết. Theo
1 nghiên cứu ở trường Đại học Georgetown[ii],
sự thay đổi nầy cùng lúc có thể tạo ra 3 tác động độc
lập nhau và tương tác nhau. Đó là ăn nhiều, phát triển
nhiều mỡ và không thích vận động. Không chỉ ăn nhiều,
những thay đổi trong hoạt động nội tiết do stress gây ra c̣n làm
cho con người ngại vận động và những mô mỡ phát triển nhiều hơn
dù với cùng 1 lượng thức ăn như người b́nh thường.
Như vậy, stress
và ăn kiêng đều có tác động tiêu cực đến béo ph́. Ngược lại,
vận động đều đặn và hợp lư, trung b́nh 30 phút mỗi ngày tạo ra
một tác động kép vừa có tác dụng chống stress, điều ḥa hoạt
động nội tiết vừa trực tiếp tiêu hao năng lượng để chống béo
ph́.
Ngoài ra, một chế
độ ăn uống lành mạnh giúp pḥng chống bệnh tật không phải ở chỗ
có ăn giảm calori hay không mà là nên ăn nhiều thực phẩm thô có
nhiều chất xơ và nhiều vi chất dinh dưỡng hơn là ăn giảm calori
nhưng lại ăn nhiều thực phẩm tinh lọc, ít chất xơ và nhiều chất
béo băo hoà.
[i] Diet alone will not likely lead to
significant weight loss, study suggest.
www.sciencedaily.com
[ii] Harrison Wein, Ph.D. Stress,
Obesity link found. www.nih.gov/news
|
