www YKHOANET

Y HỌC PHỔ THÔNG

Cấp cứu

Sức khỏe trẻ em

Sức khỏe người cao tuổi

Sức khỏe phụ nữ

Cao huyết áp

Bệnh thường gặp

Khớp

Huyết học

Tai mũi họng

Tâm thần

Răng hàm mặt

Bệnh mắt

Pháp y

Thẩm mỹ

Kỹ thuật y khoa

Da liễu

Hỏi đáp sức khỏe

 

 

CHUYÊN ĐỀ GIỚI TÍNH

Nghiên cứu t́nh dục học

Thắc mắc biết hỏi ai

Giới tính

Sách giáo dục giới tính

Sức khỏe t́nh dục

Tṛ chuyện về t́nh dục

HIV/AIDS

Bệnh của cơ quan sinh dục

 

SÁCH THAM KHẢO

260 bệnh tật trẻ em

Bác sĩ vui tính

Dinh dưỡng và an toàn thực phẩm

Giấc ngủ trẻ em

Sức khỏe phụ nữGiải phẫu thẩm mỹ

 

 

Chứng ngất và các nguyên nhân

Tác giả : TS. ĐÀO KỲ HƯNG

 Ngất là trạng thái mất ư thức đột ngột, thoáng qua làm người bất tỉnh, da tái nhợt. Phổi không thở hoặc như người ngạt thở. Tim không đập hoặc đập rất chậm và khẽ. Ngất liên quan đến t́nh trạng thiếu oxy năo lan tỏa tạm thời.

Xỉu hay lịm là t́nh trạng mất ư thức không hoàn toàn, diễn ra từ từ và kéo dài hơn, là thể nhẹ hơn ngất.

Có rất nhiều nguyên nhân gây ngất như bệnh tim mạch, bệnh hô hấp, thần kinh, tiêu hóa và nội tiết v.v...

Ngất do các bệnh tim mạch:

Các bệnh tim bẩm sinh (từ chứng Fa-lô), ở bệnh tâm phế mạn ngất có thể xảy ra khi gắng sức hoặc do bệnh nhân dùng một số thuốc ức chế trung tâm hô hấp, như các thuốc có thuốc phiện, các loại thuốc ngủ.

Ngất xảy ra trên các bệnh nhân bị loạn nhịp tim: nhịp chậm (dưới 40 lần/phút), nhịp nhanh kích phát (trên 140 lần/phút). Khi nhịp tim quá nhanh, có nhiều nhát bóp không hiệu quả, máu không đủ để nuôi các cơ quan, đặc biệt là năo nên dễ ngất.

Ngất gặp trên các bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp, u nhầy nhĩ trái, tràn dịch màng ngoài tim cấp, ph́nh tách động mạch chủ, hẹp lỗ van động mạch chủ. Các bệnh trên cơ thể đưa đến giảm thấp đột ngột độ băo ḥa oxy của máu động mạch, máu không đủ cung cấp oxy cho hành năo.

Ngất do chứng hạ huyết áp tư thế: Khi huyết áp tâm thu tụt đến 30mmHg, hoặc huyết áp tâm trương tụt đến 15mmHg khi thay đổi từ tư thế nằm sang tư thế ngồi.

Ngất do nguyên nhân ngoài tim mạch:

Các nguyên nhân ngoài tim thường hay gặp và nhẹ hơn.

Ngất do các bệnh về hô hấp:

Do ngừng hô hấp trong các trường hợp gây mê, trường hợp bị điện giật, chết đuối, viêm tủy xám, nhồi máu phổi, ngộ độc hơi độc (oxid carbon chẳng hạn). Ngất do những cơn ho kịch phát, các cơn ho làm gián đoạn tuần hoàn phổi và gây ra một t́nh trạng thiếu oxy ở năo.

Trong tăng thông khí, thường gặp bệnh nhân bị choáng váng, đôi khi ngất, xảy ra chủ yếu ở những người thần kinh bị kích động và lo âu, bệnh nhân thở nhanh và sâu làm đào thải khí carbonic quá mức, gây t́nh trạng nhiễm kiềm hô hấp thứ phát. Biểu hiện là bệnh nhân bị lú lẫn, chóng mặt, có cảm giác kiến ḅ, run lẩy bẩy, có khi có cơn co giật.

Ngất do rối loạn thần kinh

Do cường phó giao cảm: Thường gặp ở những người có thần kinh yếu hay bị sợ hăi, khi bị kích thích đau hoặc quá xúc động do trông thấy những cảnh tượng rùng rợn như tai nạn chết người, chảy máu... Ngất c̣n xảy ra trong trường hợp chọc tháo dịch màng phổi, cổ chướng quá nhanh, tháo nước tiểu ở bàng quang đang rất căng.

Ngất phản xạ: Có hội chứng xoang cảnh (nằm ở 2 bên cổ). Do xoang động mạch cảnh cảm thụ quá mức, chỉ cần một cái đụng nhẹ, cạo râu, xoay đầu, cổ áo quá chật cũng gây ra phản ứng mạnh làm tim đập chậm, giăn mạch, huyếp áp hạ đưa đến ngất.

Ngất do phản xạ c̣n gặp trong các trường hợp cơn đau quặn thận, niệu quản, do chấn thương như đấm vào vùng trên rốn (chơi quyền anh, đấm vào đám rối giao cảm), sang chấn tinh hoàn, vùng thanh quản.

Ngất do năo: Trong u năo, chấn thương sọ năo, tai biến mạch máu năo... gây thiếu oxy năo khu trú.

Ngất trong các bệnh đường tiêu hóa: Như đầy hơi, khó tiêu, viêm ruột, đặc biệt chảy máu đường tiêu hóa dễ gây ngất.

Ngoài ra c̣n có nhiều nguyên nhân gây ngất như thiếu máu nặng, u tụy v.v...

Tóm lại, ngất có thể xem là chết một tí, qua giai đoạn này là chết lâm sàng hoặc khỏi. Nh́n chung đều có biểu hiện là nhức đầu, ù tai, buồn nôn, khó thở, lo âu, mặt tái nhợt, tim đập nhanh sau đó chậm, đồng tử giăn, vă mồ hôi, mất ư thức, có thể có co giật, cuối cùng không thở, không nghe tiếng tim, tất cả chỉ xảy ra trong một đến ba phút.

Trước một trường hợp ngất, cần phải phân biệt với động kinh, hạ đường huyết, tai biến mạch máu năo, Hysterie, ngộ độc.

Về sơ cứu: Cần đặt bệnh nhân nằm đầu thấp hơn chân, cho ngửi tinh dầu thơm, nới quần áo chật hoặc những chỗ thắt chặt khác. Để đầu quay sang một bên nhằm đề pḥng tụt lưỡi vào cổ họng hoặc hít phải chất nôn vào phổi. Nếu thân nhiệt thấp hơn b́nh thường th́ cho đắp chăn ấm.

Có thể tiêm Atropin 1/4mg x 1-2 ống vào dưới da, Depersolon 30mg x 1 ống vào tĩnh mạch. Nếu t́nh trạng ngừng tim, ngừng thở kéo dài th́ tiêm adrenalin 1mg vào buồng tim, xoa bóp tim, kết hợp với hà hơi thổi ngạt. Gửi bệnh nhân lên tuyến trên t́m nguyên nhân để điều trị.


Trở về trang mục lục cấp cứu

YKHOANET

 

BS PHAN XUÂN TRUNG

"Lăng tử giữa thương trường"


 WHO definition of HEALTH:
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity.


Hệ thống phần mềm quản lư bệnh viện
YKHOA.NET

 

 

Website YKHOANET.COM khai trương ngày 24/12/2000 - Năm thứ Tư.

Website YKHOANET - Y KHOA VIỆT NAM
www.ykhoanet.com www.ykhoa.net 

Web Master: Dr PHAN XUAN TRUNG - phanxuantrung@ykhoa.net

Gởi bài tham gia YKHOANET