www YKHOANET

Y HỌC PHỔ THÔNG

Cấp cứu

Sức khỏe trẻ em

Sức khỏe người cao tuổi

Sức khỏe phụ nữ

Cao huyết áp

Bệnh thường gặp

Khớp

Huyết học

Tai mũi họng

Tâm thần

Răng hàm mặt

Bệnh mắt

Pháp y

Thẩm mỹ

Kỹ thuật y khoa

Da liễu

Hỏi đáp sức khỏe

 

 

CHUYÊN ĐỀ GIỚI TÍNH

Nghiên cứu t́nh dục học

Thắc mắc biết hỏi ai

Giới tính

Sách giáo dục giới tính

Sức khỏe t́nh dục

Tṛ chuyện về t́nh dục

HIV/AIDS

Bệnh của cơ quan sinh dục

 

SÁCH THAM KHẢO

260 bệnh tật trẻ em

Bác sĩ vui tính

Dinh dưỡng và an toàn thực phẩm

Giấc ngủ trẻ em

Sức khỏe phụ nữGiải phẫu thẩm mỹ

 

 

Da và ánh nắng mặt trời

Tác giả : BS. PHẠM THỊ KIM ANH (BV. Da Liễu TPHCM)

Việt Nam là một nước thuộc vùng khí hậu nhiệt đới, có 2 mùa rơ rệt: mùa nắng có nhiệt độ cao, nắng chan ḥa kéo dài 6 tháng; mùa mưa có mưa rào từng cơn xen kẽ với những lúc có nắng chứ nắng không hoàn toàn biến mất, cho nên trong dân gian ta đă có câu “sau cơn mưa trời lại sáng” hoặc có nhà thơ đă viết “hết mưa rồi, là nắng hửng lên thôi”.

Ánh nắng có một vai tṛ quan trọng trong cuộc sống của chúng ta, nó làm cho cây cối xanh tốt. Nắng là một phương thuốc khử trùng hữu hiệu. Dưới tác động của ánh nắng, tiền chất vitamin D nằm dưới da sẽ trở thành vitamin D giúp chúng ta tránh được bệnh c̣i xương. Ở đâu có nắng th́ sự sống ở đó trở nên tươi tốt hơn.

Ánh sáng mặt trời gồm có các tia UVA, UVB, ánh sáng khả kiến và tia hồng ngoại; trong đó tia UVA và UVB đóng một vai tṛ quan trọng trong việc gây tổn thương trên da.

TÁC DỤNG SINH HỌC CỦA TIA UVB

a. Tác dụng chống c̣i xương

Dưới tác dụng của tia UVB, sự tổng hợp vitamin D3 xảy ra trong phần sâu của thượng b́, sau đó vitamin D3 được gan giữ lại và chuyển thành dạng 25 hydroxy - vitamin D3 (là chất chuyển hóa hoạt động).

T́nh trạng thiếu ánh sáng mặt trời ở trẻ em gây ra bệnh thiếu vitamin D tạo ra những rối loạn trong việc phát triển xương và gọi là bệnh c̣i xương. Bệnh này có thể được pḥng ngừa bằng cách chiếu tia UV, phơi nắng hoặc cho uống vitamin D. Để điều trị lành bệnh, người ta dùng vitamin D2 liều cao.

Thường xuyên bôi chất bảo vệ ánh sáng mặt trời chống tia UVB theo lư thuyết có thể ảnh hưởng đến sự tổng hợp vitamin D.

b. Hồng ban do mặt trời

Phổ gây ra hồng ban là trong vùng UVB, tác dụng gây ra hồng ban tối đa ở bước sóng 308nm.

Người ta chia ra 4 độ hồng ban, độ nặng tăng dần từ:

- Hồng ban màu hồng.

- Hồng ban màu đỏ tươi.

- Hồng ban tím, phù nề, đau.

- Tróc da (tạo phỏng nước).

Cường độ của hồng ban tùy thuộc vào thời gian và cường độ phơi bày ra ánh sáng (mùa, gió, độ cao, vĩ độ v.v...).

c. Tạo sắc tố chậm hay sự nâu da

Sự nâu da bắt đầu từ 2 ngày sau khi tiếp xúc và tác dụng tối đa vào khoảng ngày thứ 20. Nó biến mất dần sau đó nếu không phơi nắng nữa. Sự tạo sắc tố này là do phản ứng đáp ứng của da làm tăng sức chứa melanin trong da do sự phơi bày của da và do tác động của ánh sáng mặt trời.

d. Tăng sừng

Tia UVB cũng như UVA có vai tṛ làm tăng sự phân bào của Keratinocytes làm cho lớp sừng dày lên. Ở người bị mụn trứng cá, hiện tượng tăng sừng này rất tai hại v́ nó làm tăng thêm sự ứ đọng chất bă, làm tăng các mụn cồi (comedons) đồng thời xuất hiện nhiều sang thương viêm hơn.

e. Sự lăo hóa da do ánh sáng mặt trời

Tác dụng của tia sáng mặt trời trong việc tạo ra sự lăo hóa da đă được chứng minh nhờ vào công tŕnh của Lauken Kligman trên những con chuột không có lông.

Ở người, ngày nay người ta cho rằng sự lăo hóa da do ánh sáng mặt trời là do tác dụng công và sự hiệp đồng giữa tia UVA và UVB, tia hồng ngoại và tia ánh sáng khả kiến.

f. Tác dụng sinh ung của ánh sáng

- Ung thư da (tế bào đáy và tế bào gai) tác dụng sinh ung của ánh sáng đối với ung thư tế bào đáy và ung thư tế bào gai là một hiện tượng tích lũy tùy thuộc vào liều lượng của ánh sáng.

- U sắc tố ác tính

Đối với bệnh này, tác dụng sinh ung của ánh sáng mặt trời không phải do tác dụng tích lũy mà có liên quan đến sự phơi bày ánh sáng đột ngột và dữ dội ở thời thơ ấu.

g. Khởi phát hay làm nặng thêm những bệnh da do ánh sáng

Sự phơi bày dưới tia UVB có thể làm khởi phát.

- Bệnh da nhạy cảm ánh sáng do thuốc bôi tại chỗ hay toàn thân, tertinoine, peroxyde benzoyl, amitriptyline, vinblastine.

- Những bệnh da nhạy cảm như viêm da ánh sáng đa dạng.

- Một vài bệnh da do nhạy cảm ánh sáng như: đợt tái phát của herpès môi, mụn trứng cá, trứng cá đỏ...

TÁC DỤNG SINH HỌC CỦA TIA UVA

a. Tác dụng sinh hồng ban

Tia UVA cũng có tác dụng sinh hồng ban nhưng cần 1 liều gấp 1.000 lần cao hơn so với liều cần thiết so với UVB để gây ra cùng 1 tác dụng.

b. Tác dụng sinh sắc tố

Tạo sắc tố ngay tức th́, hiện tượng này có liên quan đến tia UVA và ánh sáng mặt trời khả kiến. Khi đó sẽ tạo một sắc tố nâu mờ tạm thời, xuất hiện vài phút đến vài giờ và có thể duy tŕ đến 36 giờ.

c. Sự lăo hóa da do ánh sáng

Trong phổ UVA, đó là những tia UVA ngắn là tia gây lăo hóa. Tia này phối hợp với tia UVB gây ra những tổn thương ít nặng nề nhưng sâu hơn những tổn thương của UVB.

d. Tác dụng sinh ung do ánh sáng

- Ung thư da

- Ngoài tia UVB tia UVA ngắn có vai tṛ chủ yếu trong sự xuất hiện ung thư da. Đối với loại đèn có tia UVA phổ rộng dùng để gây nâu da thẩm mỹ có thể có tác dụng sinh ung thư ở chuột.

- U sắc tố ác tính

Phơi bày dưới đèn UVA có thể là một yếu tố nguy cơ thêm vào đối với u sắc tố ác tính.

e. Khởi phát hay làm nặng thêm những bệnh da do ánh sáng

Phơi bày da dưới tia UVA có thể làm khởi phát:

- Những bệnh da nhạy cảm ánh sáng do sử dụng thuốc bằng đường tại chỗ hay toàn thân psoralènes, cyclines, phiazine, quinolones...

- Bệnh da do ánh sáng như bệnh da do ánh sáng lành tính

- Vài bệnh da nhạy cảm ánh sáng như lupus, cholasma, trứng cá đỏ...

Trên đây chúng ta đă thấy tác hại của các tia có trong ánh sáng trên da khá nguy hiểm. Do đó nếu phải làm việc nhiều dưới ánh sáng mặt trời, nên bảo hộ da che chở chúng để tránh các tác dụng bất lợi về sau.

Chú thích ảnh:

- Cần dùng thuốc bảo vệ da trước khi phơi nắng.

- Cấu trúc của da.

 

Chuyên đề tóc

Ba cách trị gầu đơn giản
Các nguyên nhân gây rụng tóc
Có thể chữa hói đầu ngay tại Việt Nam
Cẩn thận khi dùng thuốc nhuộm tóc
Cẩn thận khi đổi màu mái tóc
Gàu và cách trị gàu
Hói đầu - dầu gội cà phê có thể giúp bạn
Không nên ép tóc thẳng nhiều lần
Muốn hết hói đầu, hăy ăn đậu tương
Những câu hỏi thường gặp về cấy tóc
Rụng tóc - BS Bùi Văn Thọ
Tin vui cho những người mắc chứng rụng tóc
Trị hói bằng tế bào gốc
Tóc - nơi chứa đựng thông tin về khói thuốc lá
Tóc hư do không biết chăm sóc - BS Huỳnh Huy Hoàng
Tế bào gốc - hy vọng mới cho bệnh nhân hói

Chuyên đề mụn

Chuyên đề thẩm mỹ da

Bảy thủ phạm có thể làm hỏng da mặt - Phổ thông
Chứng rạn da: Pḥng dễ hơn trị
Các thuốc chống lăo hoá da
Có nên phá nốt ruồi ? - PTS. Bác sĩ Trần Công Duyệt
Cảnh báo mới về kem chống nhăn da
Cần xem lại liệu pháp trị mụn bằng laser
Ghép da - thêm cơ hội sống cho bệnh nhân bỏng sâu
Giữ da mịn mượt trong mùa đông
Kem tan mỡ và mịn da có thật sự đem lại hiệu quả?
Làm thế nào để vết thương nhanh lành sẹo
Lưu ư khi dùng mỹ phẩm vào mùa nóng
Lưu ư khi dùng thuốc bôi ngoài da
Ngày xuân làm đẹp da dẻ bằng rau quả
Nhuộm tóc, coi chừng tiền mất tật mang
NHỮNG THỰC PHẨM CÓ TÁC DỤNG CHỐNG LĂO HÓA 
NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT KHI DÙNG MỸ PHẨM
Những điều cần biết về phẫu thuật căng da mặt
Nốt ruồi có thể thành... "sát thủ"
Pḥng và chữa viêm da do hóa mỹ phẩm
Phương pháp mới để xóa những vết xăm - X.T (Theo The Australian Women's Weekly)
Son môi có thể làm nụ hôn bớt nồng nàn
Sạm da và cách điều trị
Sẹo lồi: Khó điều trị, dễ tái phát
Thanh toán sự xấu xí
Thuốc chống lăo hóa da
Trị nám da bằng lazer - con dao 2 lưỡi
Điều trị chứng rậm lông

Chuyên đề dị ứng

Mề đay - BS Mai Thu Đường
Nổi mày đay
PH̉NG NGỪA BỆNH DỊ ỨNG VÀO MÙA XUÂN
Rượu làm t́nh trạng dị ứng trầm trọng hơn
Đôi điều cần biết về chứng mày đay

Viêm nhiễm da

Bệnh bạch biến - BS Vũ HồNG THáI
Bệnh ghẻ phỏng ở trẻ em - BS Mai Anh Khôi
Bệnh hắc lào - BS Huỳnh Huy Hoàng
Bệnh lở miệng - BS Dương Minh Hoàng
Bệnh ngoài da tăng do nắng nóng
Bệnh nấm móng - BS Vũ Hồng Thái (BV Da liễu TPHCM)
Bệnh Zona - BS Vũ Hồng Thái
Da và ánh nắng mặt trời 
Dị ứng sứa biển
Lác (Hắc Lào) - Bs Hoàng Văn Minh
Màng trị bỏng từ vi khuẩn
Ngứa hậu môn
Pḥng và chữa bệnh nước ăn chân
Pḥng và trị viêm da mủ
Thuốc điều trị các bệnh nhiễm ngoài da thường gặp
Trị bệnh nấm da
Trị mụn nhọt bằng Đông dược
Viêm da tiếp xúc - BS Mai Thu Đường
Vảy nến
Điều trị bệnh chàm thể tạng

Linh tinh

12 bước chăm sóc da mùa khô
Buốt và bong tróc da ở đầu ngón chân
Bảo vệ sẹo khỏi nắng
Bệnh da - bệnh của tâm hồn
Bệnh mạch lươn - BS Mai Anh Khôi
Bệnh nám da Nguyên nhân và cách chữa trị
Chăm sóc da khi làm việc trong pḥng máy lạnh
Chế tạo thành công da nhân tạo
Chứng ra mồ hôi tay là bệnh di truyền
Các biện pháp chữa hôi nách
Các bệnh về da nên chữa trị đúng cách! - Bác sĩ Mai Chí Phương
Các chất tẩy rửa có thể gây ung thư da
Các câu hỏi về chăm sóc tay và móng
Các yếu tố gây hại cho da
Không nên ở ngoài nắng quá lâu
Lời khuyên của thầy thuốc khi đi tắm biển
Những dấu ấn thai kỳ trên da
Những nguyên tắc vàng cho làn da
Nội sinh của da
Nội soi tán sỏi qua da
Tai biến do lạm dụng thuốc bôi da
Thuốc dán lên da có thể gây nguy hiểm
Trị bỏng nhẹ tại nhà
Trị chứng hôi chân
Vitamin có thể tăng khả năng chịu nắng cho da
Vàng da ở người lớn
V́ sao da của những người hút thuốc lại hay nhăn
Điều trị vảy nến bằng quang hoá trị liệu
Đoán bệnh qua da

YKHOANET

BS PHAN XUÂN TRUNG

"Lăng tử giữa thương trường"


 WHO definition of HEALTH:
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity.


Hệ thống phần mềm quản lư bệnh viện
YKHOA.NET

 

 

Website YKHOANET.COM khai trương ngày 24/12/2000 - Năm thứ Tư.

Website YKHOANET - Y KHOA VIỆT NAM
www.ykhoanet.com www.ykhoa.net 

Web Master: Dr PHAN XUAN TRUNG - phanxuantrung@ykhoa.net

Gởi bài tham gia YKHOANET