www YKHOANET

Y HỌC PHỔ THÔNG

Cấp cứu

Sức khỏe trẻ em

Sức khỏe người cao tuổi

Sức khỏe phụ nữ

Cao huyết áp

Bệnh thường gặp

Khớp

Huyết học

Tai mũi họng

Tâm thần

Răng hàm mặt

Bệnh mắt

Pháp y

Thẩm mỹ

Kỹ thuật y khoa

Da liễu

Hỏi đáp sức khỏe

 

 

CHUYÊN ĐỀ GIỚI TÍNH

Nghiên cứu t́nh dục học

Thắc mắc biết hỏi ai

Giới tính

Sách giáo dục giới tính

Sức khỏe t́nh dục

Tṛ chuyện về t́nh dục

HIV/AIDS

Bệnh của cơ quan sinh dục

 

SÁCH THAM KHẢO

260 bệnh tật trẻ em

Bác sĩ vui tính

Dinh dưỡng và an toàn thực phẩm

Giấc ngủ trẻ em

Sức khỏe phụ nữGiải phẫu thẩm mỹ

 

 

PH̉NG NGỪA VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH NHA CHU

Tác giả : BS. TRẦN GIAO H̉A (Bộ môn Nha chu - Khoa RHM, ĐHYD - TPHCM)

(Tiếp theo và hết)

CÁCH ĐIỀU TRỊ BỆNH NHA CHU

1. Bệnh nha chu có điều trị được không?

Về mặt điều trị, phải lưu ư những dấu chứng lâm sàng và xem đây là các mục tiêu của điều trị nha chu. Trong đó yếu tố thẩm mỹ hẳn nhiên là một trong những mục tiêu khó quyết định nhất, tương ứng với đ̣i hỏi cao của bệnh nhân.

Trong trường hợp bị bệnh viêm nha chu, sau khi khám cẩn thận, chẩn đoán chính xác, lập một kế hoạch điều trị, bệnh nhân sẽ được bác sĩ chuyên khoa nha chu hoặc bác sĩ RHM đa khoa thông tin cho biết về tŕnh tự thực hiện kế hoạch điều trị cũng như ư nghĩa, hiệu quả, kết quả của việc điều trị như thế nào - từ các thủ thuật điều trị đơn giản đến các phương pháp điều trị phức tạp.

Kế hoạch điều trị được xác định tùy theo dạng bệnh khi bệnh nhân đến khám. Thông thường có 4 loại điều trị căn bản thường được áp dụng:

- Điều trị khẩn cấp.

- Điều trị không phẫu thuật.

- Điều trị phẫu thuật.

- Điều trị duy tŕ.

2. Điều trị

a. Điều trị khẩn cấp

Khi nào bệnh nha chu được điều trị khẩn cấp? Đây là câu hỏi chung của rất nhiều người.

Khi ở vùng nướu hoặc niêm mạc có ổ mủ (áp-xe = abcès) th́ sẽ có chỉ định điều trị khẩn cấp.

Nhưng làm thế nào để biết được đó là ổ mủ nha chu? (thuật ngữ chuyên môn gọi là chẩn đoán). Nếu có ổ mủ nha chu như vậy th́ có tự điều trị được không, hay phải đi khám bác sĩ chuyên khoa?

Thông thường, khi bị áp-xe như vậy, mọi người thường có thói quen đến nhà thuốc tân dược để mua vài loại kháng sinh (theo kinh nghiệm) rồi tự điều trị. Nếu may đúng thuốc, đúng hàm lượng, liều lượng điều trị th́ ổ mủ sẽ giảm hoặc khỏi hẳn. Nhưng bệnh th́ không khỏi. Lư do tại sao? V́ ổ mủ chỉ là cơn cấp tính của bệnh. Nói ổ mủ th́ phải phân biệt ổ mủ của nướu hay ổ mủ do bệnh viêm nha chu (chuyên môn gọi là chẩn đoán phân biệt), và mỗi loại này có cách điều trị khác nhau. Chỉ có bác sĩ RHM đa khoa hoặc bác sĩ chuyên khoa nha chu mới chẩn đoán phân biệt được và cho kế hoạch điều trị chính xác.

Vấn đề làm thế nào để chẩn đoán phân biệt không thuộc phạm vi bài viết này. Chỉ tạm tóm tắt là:

Khi cảm thấy, nh́n thấy hoặc sờ thấy một khối sưng ở vùng nướu hoặc niêm mạc có màu đỏ, đau nhiều hay ít, sờ thấy phập phều th́ nên đi khám bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán và có kế hoạch điều trị bệnh sớm (cho dù có thể tự điều trị đẩy lui được cơn cấp tính).

Nếu tự điều trị ổ mủ giảm, hết đau, không đi khám chuyên khoa th́ sau đó sẽ như thế nào?

Bệnh vẫn tồn tại và đi vào trạng thái mạn tính, sau đó thỉnh thoảng bộc phát cơn cấp tính, cứ tái diễn theo chu kỳ và ngày càng trầm trọng. Nếu ở giai đoạn bệnh về nướu th́ có thể chuyển sang giai đoạn bệnh viêm nha chu, là giai đoạn nặng. Nếu là một ổ mủ của bệnh viêm nha chu th́ bệnh diễn tiến tương tự theo chu kỳ, ngày càng trầm trọng và răng lung lay nhiều hơn, cuối cùng đưa đến mất răng.

b. Điều trị không phẫu thuật

Đây là loại điều trị căn bản nhất v́ tỷ lệ áp dụng cao nhất, là bước điều trị đầu tiên cho mọi kế hoạch điều trị bệnh nha chu. Ở giai đoạn điều trị này, nếu có sự hợp tác của bệnh nhân th́ kết quả rất khả quan. Loại điều trị này phải do bác sĩ chuyên khoa thực hiện qua 2 bước:

+ Điều trị sơ khởi

Bác sĩ chuyên khoa sẽ khám và đánh giá các yếu tố thuận lợi cho sự lưu giữ mảng bám, cản trở vệ sinh răng miệng và kiểm soát mảng bám vi khuẩn.

Ở bước điều trị này, bác sĩ phải loại bỏ các yếu tố vừa kể bằng cách:

- Chỉnh sửa hoặc thay thế tất cả những miếng trám không đúng kỹ thuật.

- Chỉnh sửa hoặc thay thế những phục h́nh không đúng kỹ thuật.

- Đánh giá và chỉ định răng cần nhổ (không thể giữ được).

- Cố định răng (nếu răng lung lay).

- Thực hiện phục h́nh tạm thời (nếu cần thiết).

+ Cạo cao răng - xử lư mặt gốc răng

- Cạo cao răng (vôi răng)

Đây là một thủ thuật điều trị không nhất thiết phải do bác sĩ thực hiện, và nó được chỉ định cho tất cả mọi kế hoạch điều trị nha chu, nhất là với những trường hợp viêm nướu sẽ cho kết quả rất khả quan. Cạo cao răng là thủ thuật nhằm loại sạch vôi răng, mảng bám bằng dụng cụ cầm tay hoặc bằng máy siêu âm, làm láng mặt răng, tạo điều kiện cho mô nướu lành thương, trở lại trạng thái sinh lư của nướu. Do đó, bệnh nướu răng là dạng bệnh nha chu có tính hoàn nguyên.

Một câu hỏi bệnh nhân thường đặt ra cho bác sĩ là: Cạo vôi răng có làm hư răng không?

Về mặt chuyên môn, thủ thuật điều trị này không làm hư răng, không làm ṃn răng.

- Hư răng: ở đây thuật ngữ này muốn nói có ảnh hưởng đến bệnh lư tủy răng hay không?

Nếu sử dụng dụng cụ cầm tay th́ không ảnh hưởng ǵ đến tủy răng, v́ thao tác này tuy có sự ma sát giữa dụng cụ và mặt răng, nhưng với một biên độ di chuyển rất ngắn, nhẹ nhàng, dụng cụ sẽ không làm tăng nhiệt độ và gây hại cho tủy răng.

Nếu sử dụng máy siêu âm th́ bắt buộc phải có nước phun sương liên tục với hai mục đích: Vừa không làm tăng nhiệt độ vừa rửa sạch vôi răng ngay khi bị đánh bật ra khỏi mặt răng, do đó cũng không ảnh hưởng ǵ đến tủy răng. Nhưng nếu v́ lư do năo đó, lúc sử dụng máy không có nước phun sương th́ sẽ làm gia tăng nhiệt độ ở bề mặt răng, v́ vậy không sử dụng máy trong t́nh trạng máy chạy không có nước phun sương.

- Ṃn răng: Không gây ṃn răng cho dù với dụng cụ cầm tay hay với máy siêu âm nếu người điều trị được huấn luyện, đào tạo cách sử dụng dụng cụ một cách thành thạo. Máy siêu âm là loại máy rung với tần số cao làm bật vôi ra khỏi mặt răng, chứ không có tác dụng mài ṃn như máy siêu tốc dùng tạo xoang để trám răng. Hiệu ứng của máy cạo vôi siêu âm là đôi khi làm bệnh nhân có cảm giác ê buốt, nhưng đấy là cảm giác nhất thời và hồi phục tức th́, không gây hại cho răng.

Tuy nhiên, nếu sử dụng dụng cụ không thành thạo sẽ có nguy cơ làm tổn thương mô mềm với dụng cụ cầm tay và tổn thương mô cứng với máy siêu âm (trầy, sướt bề mặt răng).

Trên đây là hai phương tiện cạo vôi răng phổ biến nhất, hiệu quả nhất.

- Xử lư mặt gốc răng

Thủ thuật này được sử dụng để điều trị viêm nha chu, gọi là điều trị không phẫu thuật, do bác sĩ RHM đa khoa thực hiện nếu bệnh viêm nha chu nhẹ, nghĩa là túi nha chu không sâu lắm, độ mất bám dính ít, tiêu xương trên xương. Nếu bệnh nặng hơn, túi nha chu sâu (> 5mm, mất bám dính nhiều, tiêu xương ổ răng trầm trọng, viêm túi dưới xương hoặc túi trong xương), phải được khám và điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa nha chu. Dù ở mức độ nào của bệnh, nếu sau khi điều trị không phẫu thuật, bệnh không thuyên giảm, bước điều trị kế tiếp phải do bác sĩ chuyên khoa nha chu tái khám và điều trị phẫu thuật.

c. Điều trị phẫu thuật

Phẫu thuật chỉ áp dụng khi đă áp dụng các biện pháp điều trị thông thường nhưng bệnh không có dấu hiệu đáp ứng.

Có nhiều kỹ thuật phẫu thuật nha chu và phải do bác sĩ chuyên khoa nha chu thực hiện.

d. Điều trị duy tŕ

Điều trị duy tŕ là ǵ? Có thể nói một bệnh nhân chuyển sang điều trị duy tŕ là bệnh đă được điều trị tốt. Điều trị duy tŕ có nghĩa là làm thế nào để bệnh không tái phát, nói cách khác là kiểm soát được bệnh bằng cách kiểm soát màng bám vi khuẩn và tái khám định kỳ. Câu hỏi được nhiều người đặt ra là giai đoạn điều trị duy tŕ kéo dài bao lâu? Ở bệnh viêm nha chu, điều trị duy tŕ kéo dài suốt thời gian các răng c̣n tồn tại trên cung hàm.

3. Kết quả

Kết quả điều trị tùy thuộc vào rất nhiều yếu tố:

Nếu ở thời kỳ chỉ là bệnh viêm nướu th́ kết quả điều trị rất khả quan. V́ bệnh nướu là bệnh hoàn nguyên nên sau khi điều trị, nướu sẽ trở lại trạng thái b́nh thường như trước khi bị bệnh.

Nếu đă viêm nha chu, kết quả điều trị tùy thuộc vào độ sâu của túi nha chu, mức độ tiêu xương, phương tiện, phương pháp và kỹ năng điều trị của bác sĩ cùng các yếu tố nguy cơ của bệnh nhân nếu có. Tuy nhiên, c̣n có một yếu tố vô cùng quan trọng, ảnh hưởng rất lớn đến kết quả điều trị là sự hợp tác của người bệnh trong suốt quá tŕnh điều trị.

4. Vai tṛ của bệnh nhân trong điều trị

Có thể nói trong điều trị bệnh viêm nha chu, bác sĩ chỉ đem lại hiệu quả của phương pháp, c̣n kết quả đạt được sau cùng phụ thuộc rất nhiều vào bệnh nhân. Nói cách khác, sự hợp tác của bệnh nhân có vai tṛ điều dưỡng như trong điều trị các bệnh toàn thân, nếu không điều dưỡng tốt th́ kết quả điều trị sẽ không tốt và ngược lại. Điều này đă được chứng tỏ trong lâm sàng, thể hiện tầm quan trọng của sự hợp tác giữa thầy thuốc và bệnh nhân trong điều trị.

KẾT LUẬN

Bệnh nha chu chiếm tỷ lệ khá cao trong các bệnh răng miệng và là một nguyên nhân quan trọng của sự mất răng. Do đó vấn đề dự pḥng bệnh nha chu c̣n cần thiết hơn cả việc điều trị. Khi chưa mắc bệnh, phải dự pḥng không để bệnh xảy ra; Khi đă bị viêm nướu, phải tích cực điều trị để không bị viêm nha chu; Khi đă mắc phải bệnh viêm nha chu, cần tích cực điều trị sớm ở một bác sĩ chuyên khoa nha chu với thái độ hợp tác triệt để, nhất là khi đă chuyển sang giai đoạn điều trị duy tŕ. Nếu theo đúng tŕnh tự dự pḥng như thế, nhất định chúng ta sẽ đảm bảo được sức khỏe răng miệng tốt, có thể thoải mái trong sinh hoạt và tự tin trong giao tiếp.

Chú thích ảnh:

H́nh ảnh lâm sàng của túi mủ nha chu.  


Răng hàm mặt

ACP - chất xúc tác tự chữa răng và xương
Bệnh hôi miệng - BSNK Anne-Marie Ḥa Nguyễn
Bệnh nghiến răng và những tác hại của nó
Bệnh nha chu -  Bác sĩ Trịnh Công Khởi
Bệnh nha chu là ǵ
Bệnh nha chu và cách pḥng ngừa
Bệnh nha chu và cách pḥng ngừa
Bệnh nấm cổ, mặt
Bệnh sâu răng - VD
Bệnh đỏ mặt
Chè làm từ hoa quả gây hại men răng
Chất ǵ cần thiết cho răng
Chứng liệt nửa mặt
Các loại thuốc súc miệng
Cách xử trí một số t́nh huống khi trẻ mọc răng
Dùng răng giả dễ bị hóc
Kem đánh răng không thể làm trắng răng
Khai thác tế bào gốc từ răng sữa
Khai thác tế bào gốc từ răng sữa
Kẹo cao su không đường có ích cho răng của trẻ
Lợi ích của chỉ tơ nha khoa
Một số bài thuốc chữa đau răng
Một số cấp cứu thường gặp về răng miệng
Một số phương pháp đơn giản chữa bệnh răng miệng
Một số vấn đề trong điều trị chỉnh h́nh RĂNG HÀM MẶT
Người bị bệnh tim nên cẩn thận khi nhổ răng
Nha sĩ có thể mắc bệnh khi hành nghề
Nhận biết sức khỏe qua nếp nhăn trên mặt
Nuôi xương hàm ở... lưng
Nuôi xương hàm ở... lưng
Nước súc miệng giúp chống sâu răng vĩnh viễn
NỘI SOI LẤY RĂNG GIẢ ĐĂ NHIỀU NĂM NẰM TRONG PHỔI BỆNH NHÂN Tác giả
PH̉NG NGỪA VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH NHA CHU 
RĂNG KHÔN: KHÔN HAY DẠI?
Răng khểnh ảnh hưởng xấu đến vệ sinh răng miệng
Răng sữa là tạm thời nhưng rất quan trọng
Sâu răng và cách điều trị
Sâu răng và cách điều trị
Thuốc lá gây ra nhiều chứng bệnh về răng miệng
TIN VUI CHO NGƯỜI BỊ VẨU NẶNG XƯƠNG HÀM DƯỚI 
Trà đen giúp bạn khỏi sâu răng
Tẩy trắng răng - con dao 2 lưỡi
Tẩy trắng răng bằng đèn Plasma
Uống nước đóng chai dễ bị sâu răng
Viêm quanh răng - tai họa thứ ba của loài người 
Viêm quanh răng - tai họa thứ ba của loài người 
Viêm xoang hàm do bệnh răng
Áp xe vùng dưới hàm
Đău răng
Ứng dụng hiện nay của laser trong điều trị trám răng thẩm mỹ Tác giả

 

BS PHAN XUÂN TRUNG

"Lăng tử giữa thương trường"


 WHO definition of HEALTH:
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity.


Hệ thống phần mềm quản lư bệnh viện
YKHOA.NET

 

 

Website YKHOANET.COM khai trương ngày 24/12/2000 - Năm thứ Tư.

Website YKHOANET - Y KHOA VIỆT NAM
www.ykhoanet.com www.ykhoa.net 

Web Master: Dr PHAN XUAN TRUNG - phanxuantrung@ykhoa.net

Gởi bài tham gia YKHOANET