(Nguyễn Văn An - B́nh Dương)
Trả lời: C̣n có tên là cây rum.
Tên khoa học Carthamus tinctorius L.
Thuộc họ Cúc Asteraceae (Compositae).
Người ta thường dùng hồng hoa (Flos Carthami) là hoa phơi hay sấy khô của cây hồng hoa (hoa màu hồng do đó có tên hồng hoa).
A. Mô tả cây
Cây thuộc thảo, cao 0,60-1m hay hơn, không có lông, thân trắng có vạch dọc. Lá mọc so le không có cuống, mép có răng cưa nhọn. Cụm hoa gồm những đầu họp lại thành ngù. Hoa màu đỏ cam đẹp, lá bắc có gai. Quả bế có bốn cạnh lồi nhỏ dài 6-7mm, rộng 4-5mm.
B. Phân bố, thu hái và chế biến
Cây được trồng ở Việt Nam, trước đây có nhiều nhất ở Hà Giang. Hiện nay đang nghiên cứu phát triển nhiều nơi. Khi thu hoạch phải hái vào đúng lúc hoa có màu hồng và đủ tuổi, nhiều hoạt chất, phơi trong mát.
C. Tác dụng dược lư
1. Nước sắc hồng hoa thí nghiệm trên tử cung cô lập và không cô lập của chuột, thỏ, mèo, chuột bạch và chó thấy có tác dụng kích thích lâu dài.
Đối với ruột của những con vật đó, cũng có tác dụng kích thích nhưng thời gian ngắn hơn.
2. Nước sắc hồng hoa hạ thấp huyết áp của chó và mèo, làm tăng sự co bóp của tim, co nhỏ mạch máu thận và co cơ trơn phế quản của chuột bạch.
3. Lưu Thiệu Quang (Trung Quốc) có thí nghiệm tác dụng cao lỏng hồng hoa lên tử cung cô lập của chó, mèo. Nhận xét thấy dù tử cung của con vật có thai hay không, đều có tác dụng làm tăng sự co giăn, cuối cùng th́ không co giăn được nữa. Nếu rửa thuốc đi tử cung sẽ trở lại b́nh thường.
Liều độc của cactamin đối với thỏ là 20-75mg/kg thể trọng, đối với mèo là 80-85mg/kg thể trọng.
D. Công dụng và liều dùng
Tính vị theo Đông y: Vị cay, ấm, vào hai kinh tâm và can. Có tác dụng phá ứ huyết, sinh huyết mới, chữa kinh nguyệt bế tắc, sản hậu ứ huyết, thai chết trong bụng. C̣n có tác dụng giải nhiệt ra mồ hôi. Phàm không ứ, trệ không được dùng.
1. Trong Đông y, hồng hoa dùng chữa kinh nguyệt không đều, bệnh thấy kinh đau bụng, kinh nguyệt xấu, bệnh mất kinh (amenorrhee), bệnh khí hư, viêm dạ con, viêm buồng trứng, có khi dùng uống cho ra thai chết trong bụng.
C̣n dùng trong bệnh viêm phổi và viêm dạ dày.
Liều dùng trung b́nh mỗi ngày 3-8g dưới dạng thuốc sắc hay ngâm rượu.
2. Dùng làm gia vị, làm thuốc nhuộm vải hay thức ăn màu vàng đỏ không độc. Cây hồng hoa trong y học cổ truyền và cây hoa hồng là 2 loại hoàn toàn khác nhau.
GS. ĐỖ TẤT LỢI
* CÂY HỒNG HOA
