Hội chứng Sheehan - một căn bệnh hiếm gặp

Bệnh nhân Bùi Thị Tâm (54 tuổi, Hòa Bình) vào viện vì mệt mỏi, kém ăn, sút cân, giảm trí nhớ. Trong 5 lần sinh, 3 lần bà bị mất máu nhiều và 2 lần khác bị hậu sản. Bà mất kinh nguyệt khi 42 tuổi và cơ thể nhanh chóng trở nên gầy còm, đi lại khó khăn, cơ bắp teo nhẽo. Các bác sĩ xác định bệnh nhân bị hội chứng Sheehan.

Đây là hiện tượng hoại tử tuyến yên do thiếu máu cục bộ sau khi đẻ. Ở những phụ nữ sinh nở nhiều lần, cơ tử cung bị nhẽo, khả năng co hồi tử cung chậm nên họ rất dễ hay mất nhiều máu sau khi sinh.

Ở người trưởng thành, thùy trước tuyến yên tiết ra các chất điều hòa các tuyến nội tiết khác như tuyến sinh dục, tuyến thượng thận, tuyến giáp. Những chất này cũng có nhiệm vụ hình thành sự tiết sữa và điều hòa quá trình chuyển hóa trong cơ thể. Sự suy giảm tuyến yên sẽ làm rối loạn các tuyến nội tiết trên và gây ra các rối loạn lâm sàng rất đặc trưng như:

- Giảm chức năng tuyến giáp: Biểu hiện là phù da và niêm mạc. Da phù nhẹ hoặc chỉ phù trên mặt, ấn không lõm. Nét mặt bệnh nhân bất động, đờ đẫn, mặt trở nên tròn, trán nhăn, mũi tẹt, mi mắt hum húp, môi dày. Phù có thể lan ra khắp cơ thể, đặc biệt là hai bàn tay. Ngón tay phình to, lạnh, da khô ráp, móng tay móng chân giòn, tóc thưa, khô và dễ gãy. Ở giai đoạn đầu, hội chứng Sheehan chưa gây suy mòn nên hư biến ở da tương đối kín đáo.

Phù niêm mạc có biểu hiện là lưỡi to, niêm mạc khô nên giọng nói khàn, đôi khi nuốt khó, nhiệt độ cơ thể giảm, bệnh nhân có cảm giác lạnh.

- Giảm chức năng tuyến thượng thận: Người mệt mỏi, huyết áp hạ, chán ăn, đôi khi đau bụng, buồn nôn. Xét nghiệm thấy giảm natri và clo trong máu, giảm 17 cetosteroid nước tiểu. Da có thể xạm hoặc không.

- Giảm chức năng tuyến sinh dục: Nhiều khi đây là dấu hiệu đầu tiên của bệnh. Biểu hiện là người bệnh không có kinh nguyệt trở lại sau đẻ, teo các cơ quan sinh dục và vú, rụng lông nách, lông mi, mất dục tính, mất khả năng cho con bú (nếu bệnh nhân đang tromg thời kỳ hậu sản). Hình dạng người bệnh đôi khi suy mòn, dung mạo già yếu, da nhăn nheo.

Về xét nghiệm máu: giảm hồng cầu, bạch cầu, giảm bài xuất hoóc môn hướng sinh dục...

Tuy nhiên, không phải bệnh nhân nào cũng có tất cả những biểu hiện trên.

Về điều trị

- Bệnh nhân cần dùng kết hợp các hoóc môn của tuyến bị suy giảm như corticoid, oestrogen, tinh chất tuyến giáp trạng. Tuyến nào bị suy giảm chức năng nặng hơn thì thuốc chủ yếu vào tuyến đó.

- Thực hiện chế độ ăn nhiều vitamin, đạm, canxi, sắt. Nếu thiếu máu nặng thì truyền máu, truyền đạm.

Để đề phòng hội chứng này, phụ nữ không nên đẻ nhiều, đẻ dày và nạo hút thai nhiều lần.

TS Đào Kỳ Hưng, KH&ĐS

THƯ MỤC Y HỌC PHỔ THÔNG
Bệnh da liễu
Bệnh hệ huyết học
Bệnh hệ hô hấp
Bệnh hệ tim mach
Bệnh hệ tiêu hóa
Bệnh hệ tiết niệu
Bệnh ngoại khoa
Bệnh nhãn khoa
Bệnh nội tiết
Bệnh tai mũi họng
Bệnh thường gặp
Bệnh thần kinh
Bệnh truyền nhiễm và ký sinh
Bệnh tâm thần
Bệnh ung bướu
Da liễu - Bệnh của tóc
Da liễu - Bệnh dị ứng
Da liễu - Bệnh ngoài da
Da liễu - Chăm sóc da
Da liễu - Các vấn đề về da
Da liễu - Mụn
Hệ cơ xương khớp - Bệnh cơ và tập luyện
Hệ cơ xương khớp - Bệnh khớp và gout
Hệ cơ xương khớp - Bệnh xương và cột sống
Pháp y
Phương tiện chẩn doán
Sức khỏe du lịch
Sức khỏe sinh sản
Thẩm mỹ