NÃO: BỘ CHỈ HUY CỦA THẾ GIỚI KỲ DIỆU

TRẨN PHƯƠNG HẠNH

"Trong tất cả mọi điều kỳ diệu hiện diện trên trái đất, con người là cả một thế giới chứa những điều kỳ diệu nhất". Một nhà khoa học nổi tiếng đã từng nhận xét như vậy. Khi đọc hết những dòng chữ của chuyên mục này, chắc chắn bạn đọc sẽ đồng ý với quan điểm của nhà khoa học đó. Chúng ta sẽ bắt đầu câu chuyện về bộ chỉ huy của thế giới kỳ diệu: hệ thần kinh.

HỆ THẨN KINH ĐÃ XUẦT HIỆN TỪ BAO GIỜ?

Sự sống đã nảy sinh trên trái đất từ hàng tỷ năm trước đây ở những vùng đại dương nóng. Khi đó, các điều kiện môi trường đã làm cho thế giới vô cơ chuyển dần thành các thể hữu cơ và sau đó thành chất nguyên sinh, nghĩa là vật thể có khả năng phản ứng với các kích thích bên ngoài. Rồi sau đó, từ các sinh thể không hình thái ấy mới nảy sinh các sinh thái đơn bào, như loại amip hoặc thảo trùng. Một số sinh thái đó, qua phân chia, lại không tách rời riêng rẽ mà vẫn dính nhau để hình thành nên một tập hợp tế bào. Hàng triệu năm qua, tập bào đó có những thay đổi kỳ lạ: một số tế bào được chuyên môn hóa (còn gọi là biệt hóa), có loại tế bào có khả năng co giãn, có loại nhằm chống đỡ, bảo vệ và có loại trở thành nhạy cảm đối với kích thích bên ngoài. Từ khắp bốn phía, ánh sáng mặt trời chiếu rọi vào tập bào, những dòng nước với nhiệt độ khác nhau ào tới. Dưới tác động của các kích thích khác nhau đó, nguyên sinh chất của một số tế bào phải thay đổi cấu trúc, để có khả năng tiếp nhận những tín hiệu tốt lành cũng như nguy hại, rồi truyền lan cho cả sinh thể. Các tế bào đó được hình thành ở lớp ngoài cùng và có những đuôi dài để truyền tín hiệu trên các tuyến đường dài. Thí dụ từ một đầu tận cùng của cơ thể sinh vật đến tận đầu kia. Trên toàn bộ cơ thể loài thủy tức có phủ một mạng lưới tế bào, như vậy, nhờ đó thâu nhận được các tín hiệu giúp thủy tức phô ra hoặc co lại những sợi tự bảo vệ.

Đó là mức phát triển thấp của hệ thần kinh. Về sau, các tế bào thần kinh không chỉ hiện diện ở lớp ngoài cơ thể, mà lấn sâu vào bên trong, tập hợp lại thành các nút thần kinh để dần dần hình thành cơ quan cảm thụ. Nếu rạch mổ một con giun đất ra xem, ta thấy dọc thân thể có nhiều sợi nhỏ, rồi từng đoạn lại có những nút hạch thần kinh. Kiểu hệ thần kinh như vậy gọi là hệ thần kinh hạch, hệ này hoàn chỉnh hơn hệ lưới của loài thủy tức. Ta thường thấy hệ thần kinh hạch nút ở các sinh vật không xương sống, ở loại nhuyễn thể, côn trùng v.v... Hệ thần kinh như vậy không đủ để thống nhất các hoạt động của những vùng khác nhau của cơ thể. Nếu ta cắt giun đất làm hai hoặc nhiều mảnh, mỗi phần cơ thể lại sống hoàn toàn độc lập và tái tạo thành toàn bộ cơ thể giun đất. Ở những loài động vật không có xương sống cấp cao, những mảnh phần cơ thể đó có thể sống lâu dài mặc dù hệ thần kinh không còn hoàn chỉnh. Thí dụ loài ruồi vẫn có thể chạy thật xa khi đầu đã rời khỏi cổ.

Ở mức độ phát triển cao hơn là hệ thần kinh của động vật có xương sống. Cấu trúc của hệ thần kinh này khác hẳn: các tế bào có hình ống chạy dài suốt cơ thể và có màng bao bọc. Ở sinh vật có xương sống, cơ thể cũng chia thành nhiều vùng, nhưng các vùng không cô lập riêng biệt khác nhau, như ở giun đất, trái lại tất cả đều liên quan mật thiết và tạo thành một hệ hoàn chỉnh. Hệ thần kinh đảm bảo cho tính thống nhất giữa các phần đó. Ở loài xương sống, hệ thần kinh trung ương được chia làm 2 phần: tủy sống và đại não. Tủy sống thực chất là một não nguyên thủy cổ xưa. Cho tới nay, chỉ còn sống sót một loài sinh vật hầu như không có não mà có tủy sống khá phát triển: đó là con lưỡng tiêm (Amphoxius). Ở loài này, phần đầu của ống thần kinh có một đoạn phình to thay thế cho đại não.

Hàng tỷ năm lại trôi qua. Phương thức sinh hoạt thay đổi trong điều kiện môi trường mới (từ dưới nước lên mặt đất) đã góp phần quyết định tạo nên những cấu trúc cơ thể sinh vật thích hợp hơn. Hệ thần kinh cũng được hoàn chỉnh, đại não phát triển nhiều hơn ở loài động vật có vú, đặc biệt ở người.

TỪ "ĐẨU NÃO TẠM THỜI" ĐẾN ĐẠI NÃO - TỦY VĨNH VIỄN

Ở những sinh vật cấp cao, các cơ quan cảm thụ hiện diện ở khắp nơi trên cơ thể luôn hoạt động như các tiền đồn quan sát, thám báo và cũng luôn truyền đi những tín hiệu về não. Từ đây lại phát đi các mệnh lệnh để sinh vật có khả năng thích ứng với môi trường. Nói cách khác, não là bộ tổng tham mưu quyết định tất cả mọi hoạt động của sinh vật. Điều đó càng thể hiện rõ rệt khi các nhà khoa học làm thử nghiệm ở não của chó, mèo, khỉ: ngay lập tức, động vật không còn khả năng thực hiện các động tác đơn giản nhất, cần thiết nhất để thích nghi với môi trường bên ngoài.

Nhưng phải chăng trong suốt quá trình phát triển của sinh vật, trong lịch sử tiến hóa của sinh giới, não luôn luôn được hình thành đầy đủ và có vai trò quan trọng như hiện nay?

Ta hãy theo dõi hoạt động của một loài sinh vật ở dưới biển sâu: con sao biển. Sinh vật này có năm cánh giống hình sao, một khoang mồm ở giữa thân. Con vật chuyển động chậm chạp, nhờ 5 cánh sao. Rồi lại săn bắt mồi cũng nhờ 5 cánh sao đó. Thế còn đầu con vật ở đâu nhỉ? Hình như sao biển không có đầu, tất cả năm cánh đều hoạt động giống hệt như nhau. Trên bề mặt các cánh sao đều có các tế bào cảm thụ, đó là những cơ quan tiếp nhận tín hiệu đến từ thế giới bên ngoài. Bên trong các cánh sao lại có mạng lưới sợi thần kinh và cơ để đảm bảo cho sao biển hoạt động bình thường. Tuy nhiên, nếu ta quan sát tinh tường, ta sẽ thấy một điều thật thú vị: hình như các cánh của sao biển không hoàn toàn giống nhau như ta tưởng, một cánh sao luôn có vai trò chủ chốt: nó hoạt động nhanh nhẹn hơn, uốn éo, co giãn nhiều hơn, hình như nó là "đầu não" chỉ huy toàn bộ cơ thể sinh vật. Vì đâu mà cánh sao đó lại trở nên chủ chốt giống như "đầu não" sinh vật? Ầy là vì nó hoạt động nhiều hơn, săn bắt mồi nhiều hơn và cũng phản ứng bảo vệ sinh vật tốt hơn các cánh sao khác. Điều này được xác nhận qua thực nghiệm: một nhà khoa học người Đức đã cắt cánh sao chủ chốt và chỉ ít lâu sau ông nhận thấy vai trò chủ chốt "đầu não" lại chuyển đến một cánh sao khác. Như thế, việc hình thành "đầu não tạm thời" chỉ thích hợp cho hoạt động xử thế của những sinh vật ở cấp thấp trong bậc thang sinh giới, với những điều kiện sống đơn giản.

Trong quá trình tiến hóa của sinh vật, những điều kiện sống ngày càng phức tạp đòi hỏi cơ thể phải có một hệ thống tiếp nhận và xử lý thông tin tinh tường hơn: hệ thống thần kinh được hình thành dần dần như vậy. Rồi lại trăm nghìn năm qua đi, hệ thống đó trở thành não - tủy ở các sinh vật cấp cao và đặc biệt là vỏ đại não ở người. Vỏ đại não là cơ quan tuyệt vời trong việc phân tích và tổng hợp mọi tín hiệu thông tin, là nơi có những hoạt động thần kinh cao cấp nhất. Nếu ở ếch chưa thấy có lớp vỏ đại não thì ở thằn lằn, lớp này đã rõ, tuy còn mỏng mảnh và vỏ đại não luôn chiếm một khối lượng lớn ở những sinh vật cấp cao như khỉ và người.

Đau đầu, chóng mặt, động kinh...

Bệnh đau nửa đầu Migraine
Bệnh đau nửa đầu ở thanh thiếu niên
Bệnh đau đầu từng chuỗi
Bệnh động kinh
Bị động kinh do giun đũa chó chui lên não
Bộ não bắt đầu ì ạch từ tuổi 40
Chóng mặt, chứng bệnh thường gặp
Chóng mặt, nỗi khổ của nhiều người
Chứng kinh phong
Chứng đau nửa đầu có thể mang tính gia đình
Chứng đau đầu căng cơ
Chữa động kinh khi mang bầu
Các bệnh đau đầu thường gặp và cách phòng trị
Dùng thuốc điều trị bệnh động kinh
Dự phòng và điều trị say sóng
Hoóc môn là tác nhân chính gây bệnh đau nửa đầu
Khiêu vũ khiến đầu óc sảng khoái và giúp chữa bệnh
Kẹp điện thoại bằng đầu làm giảm lượng máu tới não
Lần đầu tiên phẫu thuật nối dây thần kinh tay với máy tính
NGẤT
Nhức đầu
Nhức Đầu - BS. Bùi Văn Thọ
Những hiểu biết mới về động kinh
Phòng chống say tàu xe bằng cách bấm huyệt Hợp cốc
Trăng tròn không kích thích cơn động kinh
Trị bệnh say tàu xe không cần thuốc
Tìm hiểu về bệnh chóng mặt
Tại sao ta chóng mặt
Tập thể dục chữa chứng chóng mặt hiệu quả
Vài cách chữa đau đầu đơn giản
Điều trị bệnh động kinh trong thời kỳ thai nghén
Đừng coi thường triệu chứng chóng mặt

Thần kinh ngoại biên

Bệnh của 12 đôi dây thần kinh sọ não
Bệnh nhược cơ
Bệnh đau dây thần kinh tọa
Bệnh đau thần kinh tọa
Chuột rút
Chữa đau thần kinh tọa bằng Đông y
Liệt chân tay do thiếu kali
Làm thế nào khắc phục chứng giật chân
Trung - tây y hối thông về đau thần kinh tọa - tọa đồn phong (tọa điến phong)
Ðau dây thần kinh số V - BS. Vũ Thanh Bình
Ðau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm - BS Huỳnh Thị Liễu
Đau dây thần kinh liên sườn

Rối loạn giấc ngủ

10 phút ngủ trưa tốt hơn 2 giờ ngủ thêm về đêm
Các loại rối loạn giấc ngủ
Giấc ngủ sâu giúp ta 'nuốt trôi' thông tin
Khi con người mất ngủ
Mât ngủ và phương cách điều trị
Ngày càng có nhiều người bị thiếu ngủ
Ngủ và mơ
Ngủ và ngáy nhiều làm tăng nguy cơ đột quỵ
Những lời khuyên để có một giấc ngủ ngon
Phòng và trị chứng mất ngủ
Rượu và những rối loạn giấc ngủ
Rối loạn khi ngủ báo hiệu nhiều vấn đề sức khoẻ
Thuốc mới giúp giảm tác hại của bệnh thiếu ngủ
Tìm lại giấc ngủ
Tìm ra chất trị chứng ngủ rũ
Uống cà phê vào buổi chiều cũng gây mất ngủ
Ác mộng và cơn kinh hoàng ban đêm

Vấn đề trí nhớ

10 dấu hiệu báo trước bệnh mất trí nhớ
10 mùi giúp phát hiện bệnh mất trí
Bệnh suy giảm trí nhớ
Bộ não lấy lại ký ức như thế nào
Chuyêm mục: "những vân đề của trí nhớ"
Chuyêm mục: "những vân đề của trí nhớ"
Chuyên mục: trí nhớ của bạn
Chứng giảm trí nhớ do học không đúng cách
Ecstasy ảnh hưởng nghiêm trọng tới trí nhớ
Nhai kẹo cao su giúp tăng cường trí nhớ
Nhớ và giảm trí nhớ
Suy giảm trí nhớ sẽ dẫn đến sa sút trí tuệ
Thiếu sắt nhẹ cũng gây giảm trí nhớ
Thực phẩm béo gia tăng sự mất trí nhớ
Tìm ra protein giúp nhớ lâu
Uống rượu vừa phải tốt cho trí nhớ
Để có sức khỏe và trí nhớ tốt trong mùa thi

Các bệnh thần kinh

Bổ sung nguyên tố vi lượng không ảnh hưởng đến trí tuệ
Chẩn đoán và điều trị liệt nửa người
Chứng suy nhược thần kinh
Con người nhìn bằng gì
Các rối loạn sau chấn thương sọ não
Cải thiện lâm sàng đáng kể với mirapex khi dùng trị bệnh parkinson
Ghép não - khả nắng và hiện thực
Hoại não, nguyên nhân bạo lực, giết người
Món ăn bổ dưỡng cho người suy nhược thần kinh
Ngậm chất ngọt làm tăng khả năng chịu đau
Những bí ẩn của não bộ con người
Những câu hỏi thường gặp về bệnh Alzheimer
Não thùy của bạn tâm sự
Não: bộ chỉ huy của thế giới kỳ diệu
Phát hiện mới của ngành thần kinh học: não người có khả năng tái tạo?
Phát hiện sớm bệnh Alzheimer bằng kỹ thuật chụp cắt lớp não
Thiên tài & hội chứng ASPERGER
Triển vọng tái tạo dây thần kinh tủy sống
Trà giúp ngăn ngừa bệnh Alzheimer
Trà xanh giúp chống bệnh Parkinson
Tập thể thao giúp ngừa bệnh Parkinson
Vi khuẩn thông thường có thể gây bệnh Alzheimer
Việc rèn luyện có thể làm thay đổi não bộ

Các nguyên nhân hại não

Cảnh giác với thuốc "tăng trí tuệ" khi bước vào mùa thi
Ecstasy gây tổn hại não bộ
Hút thuốc ngừa được bệnh Parkinson
Nghiện rượu dễ dẫn đến loạn thần
Nghễnh ngãng vì… hút thuốc lá
Sảng run do rượu - bệnh có thể gây chết người
Sắt là thủ phạm chính gây bệnh Parkinson
Thay đổi lối sống giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer
Thuốc 'lãng quên' - sản phẩm gây nhiều tranh cãi

Đột quỵ - tai biến mạch máu não

Biến chứng thường gặp ở người bị tbmmn cách phòng chống
Bụng phệ làm tăng nguy cơ đột quỵ
Chăm sóc bệnh nhân sau tai biến mạch máu não tại nhà
Coi chừng mất trí sau đột quỵ
Hẹp động mạch cảnh gây tai biến mạch máu não
Nguy cơ đột quỵ ở nữ có liên quan đến di truyền
Phát hiện nguy cơ đột tử dựa vào một loại protein
Phòng ngừa tai biến mạch máu não do cao huyết áp - BS Huỳnh Thị Liễu
Phòng ngừa tai biến mạch não
Tai biến thiếu máu não thoáng qua
Tai biến thiếu máu não thoáng qua
Tin vui với người bệnh tai biến mạch máu não
Vỡ túi phình mạch não
MEMO B

Trình bày: Chai 150ml

Giá bán sỉ: 330,000  đồng/hộp

Xuất xứ: ERBA VITA GROUP s.p.a ITALY

Thành phần: Cho mỗi 20ml:

  • Fructoplant Bilberries beries ( Fructoplant di Mirtillo nero frutto
  • dịch chiết lên men từ quả dâu Bilberries): 2400,0mg
  • Brewer's yeast (Lievito di birra - men bia): 200,0mg
  • Schisandra frutto estratto secco (dịch chiết xuất từ quả Ngũ vị tử): 200mg (titolato all' 1% in schisandrina
  • cao đặc toàn phần 1% của cây Schisandrina): 2mg
  • Astragalo radice estratto secco (dịch chiết xuất cây chi Hoàng Kỳ - Astragalo): 200mg
  • Polysaccharides (titolato al 70% in polisaccaridi): 140mg
  • Royal jelly (pappa reale - sữa ong chúa): 100,0mg
  • Phụ liệu: Dung dịch Casava, acid citric, potassium sorbate, nước tinh khiết vừa đủ

Công dụng:

  • Bổ sung các dưỡng chất cho não,hỗ trợ tăng cường lưu thông máu lên não
  • Giúp cải thiện trí nhớ.
  • Tăng cường khả năng tập trung do thiểu năng tuần hoàn não

Đặt mua tai Shop BS Trung giá luôn luôn rẻ hơn giá gốc.

 

THƯ MỤC Y HỌC PHỔ THÔNG
Bệnh da liễu
Bệnh hệ huyết học
Bệnh hệ hô hấp
Bệnh hệ tim mach
Bệnh hệ tiêu hóa
Bệnh hệ tiết niệu
Bệnh ngoại khoa
Bệnh nhãn khoa
Bệnh nội tiết
Bệnh tai mũi họng
Bệnh thường gặp
Bệnh thần kinh
Bệnh truyền nhiễm và ký sinh
Bệnh tâm thần
Bệnh ung bướu
Da liễu - Bệnh của tóc
Da liễu - Bệnh dị ứng
Da liễu - Bệnh ngoài da
Da liễu - Chăm sóc da
Da liễu - Các vấn đề về da
Da liễu - Mụn
Hệ cơ xương khớp - Bệnh cơ và tập luyện
Hệ cơ xương khớp - Bệnh khớp và gout
Hệ cơ xương khớp - Bệnh xương và cột sống
Pháp y
Phương tiện chẩn doán
Sức khỏe du lịch
Sức khỏe sinh sản
Thẩm mỹ